Embriyo kalitesi, embriyonun mikroskop altındaki görünümüne ve gelişim hızına göre verilen bir puandır. 3. günde hücre sayısı, parçalanma (fragmantasyon) ve hücrelerin eşitliği; 5. günde ise blastokistin genişlemesi ve iki hücre grubunun görünümü değerlendirilir. Raporunuzdaki A, B, C harfleri bu hücre gruplarının görünümünü, “4AA” gibi kodlardaki rakam ise genişlemeyi gösterir. Embriyo kalitesi gebelik şansı hakkında fikir verir ama garanti etmez.
Embriyolog raporunuzda “8/1”, “4AA” ya da “3BC” gibi kodlar gördüyseniz ne anlama geldiklerini merak etmeniz çok doğal. Bu yazıda embriyo kalitesinin nasıl değerlendirildiğini, A, B, C harflerinin ne anlattığını ve düşük kaliteli bir embriyonun ne anlama geldiğini adım adım anlatıyoruz.
Embriyo Kalitesi Nedir?
Tüp bebek tedavisinde birden fazla embriyo elde edildiğinde, hangisinin önce transfer edileceğine karar vermek gerekir. Embriyologlar bu kararı verirken embriyoları belirli ölçütlere göre puanlar. Bu puana embriyo kalitesi denir.
Görünüme dayalı bir puanlama
Embriyo kalitesi, embriyonun görünümüne (morfolojisine) ve gelişim hızına dayanır. Embriyolog; hücrelerin sayısına, büyüklüğüne, aralarındaki parçacıklara ve embriyonun beklenen zamanda beklenen evreye ulaşıp ulaşmadığına bakar.
Embriyo kalitesi ile kromozom yapısı aynı şey mi?
Hayır. Mikroskop altında çok iyi görünen bir embriyonun kromozom sayısı anormal olabilir; daha düşük puanlı bir embriyonun kromozomları ise normal olabilir. Kromozom yapısı ancak genetik testle (PGT-A) anlaşılabilir. Bu nedenle embriyo kalitesi, embriyonun sağlıklı bir bebeğe dönüşeceğinin garantisi değildir.
Kaliteli embriyo göreceli bir kavramdır
Kaliteli embriyo ifadesi, çoğu zaman aynı kişinin embriyoları arasında yapılan bir sıralamayı anlatır. Notlar, hangi embriyonun önce transfer edileceğine karar vermek için kullanılır. Sizin embriyonuzun notunu başka birinin embriyosuyla karşılaştırmak doğru bir sonuç vermez.
Embriyo Sınıflandırması Gün Gün Nasıl Yapılır?
Embriyo sınıflandırması, embriyonun gelişim gününe göre farklı ölçütlerle yapılır. Bu ölçütler, Avrupa Üreme Tıbbı Derneği (ESHRE) ve embriyologların uluslararası kuruluşu Alpha’nın İstanbul Konsensüsü’nde (2011, güncelleme 2025) tanımlanmıştır.
Birinci gün: Döllenme kontrolü
Döllenmeden yaklaşık bir gün sonra embriyolog, yumurtanın içinde anneden ve babadan gelen iki çekirdeği (2PN) arar. İki çekirdeğin görülmesi döllenmenin normal olduğunu gösterir.
İkinci ve üçüncü gün: Hücre sayısı, fragmantasyon ve simetri
Üçüncü güne kadar embriyo hücre bölünmesiyle büyür. Bu dönemde embriyo kalitesi aşağıdaki ölçütlerle değerlendirilir:
| Ölçüt | İyi | Orta | Zayıf |
| Hücre sayısı | 2. günde 4, 3. günde 8 hücre | Beklenenden fazla hücre (hızlı bölünme) | Beklenenden az hücre (yavaş bölünme) |
| Fragmantasyon | %10’un altında | %10–25 | %25’in üzerinde |
| Hücre büyüklüğü (simetri) | Evreye uygun ve eşit | Çoğunlukla evreye uygun | Evreye uygun değil |
| Çekirdek sayısı | Her hücrede tek çekirdek | Çok çekirdekli hücre yok | Çok çekirdekli hücre var |
| Bölünme şekli | Normal | — | Anormal ya da düzensiz bölünme |
Üçüncü günde 8’den fazla hücre her zaman daha iyi anlamına gelmez; beklenenden hızlı bölünme kromozom sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Fragmantasyon nedir, yüzde kaç olmalı?
Fragmantasyon, embriyonun hücreleri arasında görülen, çekirdeği olmayan küçük parçacıklardır. Parçacıkların embriyonun %10’undan azını kaplaması iyi kabul edilir. %25’i aşan fragmantasyon embriyonun gelişim potansiyelini düşürebilir, ancak her zaman ortadan kaldırmaz.
Raporunuzdaki 8/1, 7/2, Grade 1 kodları ne anlama gelir?
Türkiye’deki laboratuvarların çoğu 3. gün embriyolarını iki bilgiyle raporlar: hücre sayısı ve kalite derecesi. Örneğin “8/1” ifadesinde ilk sayı hücre sayısını, eğik çizgiden sonraki sayı ise genellikle fragmantasyon ve simetriye göre verilen dereceyi gösterir.
Raporunuzu okuyun
- “3. gün: 8/1” → 8 hücreli embriyo; “1” çoğu laboratuvarda en iyi derecedir.
- “3. gün: 7/2” → 7 hücreli embriyo; ikinci derece.
- “5. gün: 4AB” → Genişlemiş blastokist; bebeği oluşturacak hücreler A, dış tabaka B.
- “6. gün: 3BC” → Tam blastokist; bebeği oluşturacak hücreler B, dış tabaka C.
Bazı merkezlerde “1” en iyi dereceyi, bazılarında “4” ya da “A” en iyi dereceyi gösterir. Bu nedenle raporunuzdaki ölçeğin anlamını doktorunuza sormanız daha iyi olacaktır.
Blastokist Kalitesi ve Gardner Sistemi
Beşinci günde embriyo blastokist evresine ulaşır: İçinde sıvı dolu bir boşluk oluşur ve hücreler iki gruba ayrılır. Blastokist kalitesi dünyada en yaygın olarak Gardner sistemiyle değerlendirilir. Bu sistemde not üç parçadan oluşur: bir rakam ve iki harf. Blastokistin nasıl oluştuğunu blastokist embriyo nedir yazımızda anlatıyoruz.
Rakam: Genişleme derecesi
| Rakam | Adı | Ne görülür? |
| 1 | Erken blastokist | Boşluk embriyonun yarısından küçük |
| 2 | Blastokist | Boşluk embriyonun yarısı ya da daha fazlası |
| 3 | Tam blastokist | Boşluk embriyoyu tamamen doldurmuş |
| 4 | Genişlemiş blastokist | Boşluk büyümüş, dış kabuk incelmiş |
| 5 | Kabuktan çıkmakta | Embriyo kabuğundan dışarı çıkmaya başlamış |
| 6 | Kabuktan çıkmış | Embriyo kabuğundan tamamen çıkmış |
Rakam bir kalite puanı değil, embriyonun ne kadar ilerlediğinin göstergesidir.
A, B, C harfleri ne anlatır?
Rakamdan sonraki ilk harf iç hücre kitlesini (bebeği oluşturacak hücreler), ikinci harf ise trofektodermi (plasentayı oluşturacak dış tabaka) gösterir.
| Harf | İç hücre kitlesi | Trofektoderm |
| A | Çok sayıda, sıkı dizilmiş hücre | Çok sayıda hücreden oluşan düzenli tabaka |
| B | Birkaç hücre, gevşek dizilmiş | Az sayıda hücre, gevşek tabaka |
| C | Çok az hücre | Çok az ve büyük hücre |
| D | Bozulmuş hücreler ya da belirgin iç hücre kitlesi yok | Seyrek veya bozulmuş hücreler |
“D” derecesi 2025 İstanbul Konsensüsü ile eklendi ve canlı olmayan blastokistleri tanımlar.
4AA, 5AA, 3BB, 4BB ne demek?
| Kod | Okunuşu | Pratik anlamı |
| 4AA | Genişlemiş; her iki hücre grubu A | Görünüm olarak en iyi grupta; garanti değil |
| 5AA | Kabuktan çıkmaya başlamış; her iki hücre grubu A | En iyi grupta; 4AA’dan “daha kaliteli” değil, yalnızca daha ileride |
| 4AB, 4BA | Bir hücre grubu A, diğeri B | İyi kalite |
| 3BB, 4BB | Her iki hücre grubu B | Orta grup; transfer ve dondurma için yaygın olarak kullanılır, bu embriyolarla gebelik sıktır |
| 4BC, 3CB | Bir hücre grubu C | Düşük grup; yine de canlı olabilir |
| …D | Bozulmuş ya da iç hücre kitlesi yok | Canlı kabul edilmez |
AA, AB, BA, BB: Hangisi daha iyi?
AA en üst grubu, BB orta grubu gösterir. AB ile BA arasında hangisinin daha iyi olduğu araştırmalarda tartışmalıdır. Bazı çalışmalar dış tabakanın (ikinci harf), bazıları ise iç hücre kitlesinin (ilk harf) gebelikle daha güçlü ilişkili olduğunu göstermiştir. İstanbul Konsensüsü, dış tabakanın embriyo sıralamasında önemli bir ölçüt olduğunu vurgular.
6. ve 7. gün blastokistler
Bazı embriyolar blastokist evresine 6. ya da 7. günde ulaşır. İstanbul Konsensüsü’ne göre 7. gün blastokistler de canlı olabilir. Bu konuyu blastokist embriyo nedir yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.
Embriyo Kalitesi Gebelik Şansını Ne Kadar Etkiler?
Araştırmalar, görünümü daha iyi olan embriyolarla gebelik şansının ortalamada daha yüksek olduğunu gösteriyor. Ancak bu bir olasılıktır, kesin bir sonuç değildir.
Yüksek not gebeliği garanti eder mi?
Hayır. 4AA ya da 5AA bir embriyo tutunmayabilir; 3BB ya da 4BC bir embriyoyla sağlıklı bir gebelik oluşabilir. Embriyonun tutunmasını görünümün yanı sıra kromozom yapısı, kadının yaşı ve rahim ortamı da etkiler.
Kromozomu normal embriyolarda görünüm hâlâ önemli mi?
Evet. Kromozomları normal olduğu genetik testle gösterilen blastokistlerin incelendiği bir çalışmada, devam eden gebelik oranı en iyi görünümlü grupta %61,8, en düşük grupta ise %35,8 bulundu. Yani kromozomu normal olsa bile embriyonun görünümü şansı etkilemeye devam ediyor. Bu oranlar yayımlanmış bir çalışmaya aittir; kişisel şansınızı göstermez.
Düşük Kaliteli Embriyo Tutar mı?
Düşük kaliteli embriyolarla gebelik şansı daha düşüktür ama sıfır değildir. “C kalite embriyo tutmaz” ifadesi doğru değildir.
C kalite blastokist ile gebelik mümkün mü?
Evet. İstanbul Konsensüsü’ne göre C dereceli blastokistler canlı olabilir ve klinik kullanım için değerlendirilebilir. 46.000’den fazla tek blastokist transferini inceleyen 2025 tarihli bir çalışmada, dış tabakası C dereceli blastokistlerle canlı doğum şansı yaklaşık %21 daha düşük bulundu. İç hücre kitlesi C dereceli olanlarda ise düşüş daha belirgindi. Bu embriyolardan doğan bebeklerde erken doğum ve doğum ağırlığı açısından fark görülmedi.
Tüm embriyolarım düşük kaliteliyse ne yapılabilir?
Bu durumda embriyolarınızın transferi yine de düşünülebilir. Doktorunuz; yaşınızı, yumurta rezervinizi, sperm kalitesini ve tedavi protokolünü birlikte değerlendirerek sonraki adımları sizinle planlar. Düşük kaliteli embriyolar sizin yaptığınız ya da yapmadığınız bir şeyden kaynaklanmaz.
Embriyo Kalitesini Etkileyen Faktörler
Embriyo kalitesini en çok yumurtanın kalitesi, yumurta kalitesini de en çok kadının yaşı belirler.
| Faktör | Etkisi | Kanıt gücü |
| Kadının yaşı | Yaş ilerledikçe kromozomu normal embriyo oranı belirgin şekilde azalır | Güçlü |
| Yumurta rezervi | Elde edilen embriyo sayısını ve seçim imkânını belirler | Güçlü |
| Sperm kalitesi ve DNA hasarı | Embriyo gelişimiyle ilişkisi tutarsız | Zayıf / tartışmalı |
| Laboratuvar koşulları | Blastokist oluşumunu etkiler | Orta |
| Sigara | Olumsuz etki | Gözlemsel |
| Fazla kilo | Olumsuz etki | Gözlemsel |
Kadın yaşı ve yumurta kalitesi
15.000’den fazla embriyo biyopsisini inceleyen bir çalışmada, kromozom sayısı anormal embriyo oranı 30 yaşın altında %30’un altındayken, 31 yaşından itibaren düzenli olarak arttı ve 43 yaştan sonra yaklaşık %85’e ulaştı. Bu nedenle ileri yaşta görünümü çok iyi olan bir embriyonun da kromozom sorunu taşıma ihtimali vardır.
Embriyo Kalitesi Nasıl Artırılır?
Bu sorunun dürüst cevabı şudur: Embriyo kalitesini doğrudan artırdığı kanıtlanmış bir ilaç ya da takviye yoktur. Ancak tedavi şansını olumsuz etkileyen bazı faktörleri azaltmak mümkündür.
Yararlı olabilecek adımlar
- Sigarayı bırakmak
- Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde vermek
- Doktorunuzun size uygun bir uyarım protokolü belirlemesi
- Deneyimli bir embriyoloji laboratuvarında tedavi olmak
Önerilmeyen ek tedaviler
Avrupa Üreme Tıbbı Derneği’nin (ESHRE) 2023 tarihli değerlendirmesine göre DHEA, büyüme hormonu, testosteron ve antioksidan takviyeleri gibi ek tedaviler, tüp bebek başarısını artırdığı kanıtlanmadığı için rutin olarak önerilmemektedir.
Besinler ve takviyeler embriyo kalitesini artırır mı?
Dengeli beslenme genel sağlığınız için önemlidir. Ancak belirli bir besinin ya da takviyenin embriyo kalitesini yükselttiğini gösteren güvenilir bir kanıt yoktur. Herhangi bir takviye kullanmadan önce doktorunuza danışmanız önerilir. Sigaranın etkileri için sigara kısırlık yapar mı yazımıza bakabilirsiniz.
Time-Lapse, Yapay Zekâ ve Genetik Test Embriyo Seçimine Ne Katar?
Time-lapse (Embryoscope) ile izleme
Time-lapse sistemleri embriyoları inkübatörden çıkarmadan düzenli aralıklarla görüntüler. Bu sayede embriyolog, embriyonun bölünme zamanlamasını ve anormal bölünmeleri görebilir. Ancak Cochrane derlemesine ve 2024 tarihli büyük bir randomize çalışmaya (TILT) göre time-lapse ile embriyo seçimi, standart yöntemlere göre canlı doğum oranını anlamlı ölçüde artırmamıştır. Cihaz hakkında bilgi için embryoscope cihazı nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Yapay zekâ ile embriyo seçimi
Yapay zekâ programları time-lapse görüntülerini analiz ederek embriyoları sıralayabilir. 14 klinikte yapılan 2024 tarihli randomize bir çalışmada yapay zekâ ile seçimin gebelik oranı, embriyologun görsel değerlendirmesinden daha yüksek bulunmadı (%46,5 ve %48,2). Yapay zekânın sağladığı asıl avantaj değerlendirme süresini kısaltmasıydı.
Genetik tarama (PGT-A) ve embriyo kalitesi
Genetik tarama, embriyonun kromozom sayısını inceler; yani görünümden farklı bir bilgi verir. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği’nin (ASRM) 2024 görüşüne göre, PGT-A’nın tüm tüp bebek hastalarında rutin tarama testi olarak yararı gösterilmemiştir. Kimlere uygun olabileceğini genetik embriyo seçimi (PGT) sayfamızda anlatıyoruz.
Embriyo Kalitesi Hakkında Mitler ve Gerçekler
| Mit | Gerçek |
| “4AA’daki 4, embriyonun dış hücrelerini gösterir.” | 4 rakamı genişleme derecesidir; harfler iç hücre kitlesini ve dış tabakayı gösterir. |
| “4AA orta kalite bir embriyodur.” | 4AA görünüm olarak en üst gruptadır. |
| “AA embriyo gebeliği garanti eder.” | Görünüm şansı artırır ama garanti etmez; yaş ve kromozom yapısı da belirleyicidir. |
| “C kalite embriyo tutmaz.” | C dereceli embriyolar canlı olabilir; şans düşer ama sıfır değildir. |
| “Embriyo kalitesi takviyelerle artırılır.” | DHEA ve antioksidan gibi ek tedavilerin yararı kanıtlanmamıştır. |
| “Kaliteli embriyo sağlıklı bebek demektir.” | Görünüm, embriyonun kromozom yapısını ya da bebeğin sağlığını göstermez. |
Centrum’da Embriyo Kalitesi Değerlendirmesi
Centrum Tüp Bebek Merkezi’nin embriyoloji laboratuvarında embriyolar gün gün izlenir ve uluslararası ölçütlere göre değerlendirilir. Hangi embriyonun transfer edileceğine, hangilerinin dondurulacağına embriyoloğunuz ve hekiminiz birlikte karar verir. Raporunuzdaki kodların anlamını embriyoloğunuza her zaman sorabilirsiniz. Embriyolarınızla ilgili sorularınız için randevu alabilir veya doktorlarımızı tanıyabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaliteli embriyo kaç hücrelidir?
Üçüncü günde ideal embriyo 8 hücrelidir ve fragmantasyonu %10’un altındadır. Beşinci günde ise hücre sayısı tek tek sayılmaz; blastokistin genişlemesi ve hücre gruplarının görünümü değerlendirilir.
4AA mı 5AA mı daha iyi?
Her ikisi de görünüm olarak en iyi gruptadır. Rakam kaliteyi değil, embriyonun ne kadar ilerlediğini gösterir; 5AA embriyo kabuğundan çıkmaya başlamıştır.
3BB embriyo tutar mı?
Evet. 3BB blastokistler transfer edilebilir kalitededir ve bu embriyolarla gebelik sık görülür.
Grade 1 embriyo ne demek?
Grade 1, çoğu laboratuvarda 3. gün embriyosu için en iyi dereceyi ifade eder. Ancak ölçek merkezden merkeze değiştiği için kendi raporunuzdaki anlamı embriyoloğunuza sormanız en doğrusudur.
6. gün blastokist kalitesiz mi?
Hayır. 6. gün blastokistlerle gebelik şansı 5. güne göre biraz daha düşük olabilir, ancak kaliteli 6. gün blastokistler iyi sonuçlar verir.
Dondurma embriyo kalitesini düşürür mü?
Vitrifikasyonla dondurulan embriyoların büyük çoğunluğu çözülmeyi sorunsuz atlatır. Ayrıntılar için donmuş embriyo çözme yazımıza bakabilirsiniz.
Embriyo kalitesi yaşla değişir mi?
Evet. Yaş ilerledikçe yumurta kalitesi azalır; bu durum hem embriyoların görünümünü hem de kromozomu normal embriyo oranını etkiler.
Embriyo kalitesi düşükse transfer yapılır mı?
Genellikle evet. Canlı kabul edilen embriyolar düşük kaliteli olsa bile transfer edilebilir. Kararı hekiminiz ve embriyoloğunuz, embriyolarınızın tamamını değerlendirerek verir.
Kaynakça
- Alpha Scientists in Reproductive Medicine and ESHRE Special Interest Group of Embryology. The Istanbul consensus workshop on embryo assessment: proceedings of an expert meeting. Hum Reprod. 2011;26(6):1270–1283. doi:10.1093/humrep/der037
- The Working Group on the update of the ESHRE/ALPHA Istanbul Consensus. The Istanbul consensus update: a revised ESHRE/ALPHA consensus on oocyte and embryo static and dynamic morphological assessment. Hum Reprod. 2025;40(6):989–1035. doi:10.1093/humrep/deaf021
- Gardner DK, Lane M, Stevens J, Schlenker T, Schoolcraft WB. Blastocyst score affects implantation and pregnancy outcome: towards a single blastocyst transfer. Fertil Steril. 2000;73(6):1155–1158. doi:10.1016/S0015-0282(00)00518-5
- Ahlström A, Westin C, Reismer E, Wikland M, Hardarson T. Trophectoderm morphology: an important parameter for predicting live birth after single blastocyst transfer. Hum Reprod. 2011;26(12):3289–3296. doi:10.1093/humrep/der325
- Van den Abbeel E, Balaban B, Ziebe S ve ark. Association between blastocyst morphology and outcome of single-blastocyst transfer. Reprod Biomed Online. 2013;27(4):353–361. doi:10.1016/j.rbmo.2013.07.006
- Irani M, Reichman D, Robles A ve ark. Morphologic grading of euploid blastocysts influences implantation and ongoing pregnancy rates. Fertil Steril. 2017;107(3):664–670. doi:10.1016/j.fertnstert.2016.11.012
- Chen L, Peng Y, Zhang S ve ark. Incidence, clinical risk factors, and pregnancy outcomes of trophectoderm- and inner cell mass–poor-quality blastocysts in single blastocyst transfer cycles: a retrospective cohort study. Reprod Med Biol. 2025;25(1):e70006. doi:10.1002/rmb2.70006
- Franasiak JM, Forman EJ, Hong KH ve ark. The nature of aneuploidy with increasing age of the female partner: a review of 15,169 consecutive trophectoderm biopsies evaluated with comprehensive chromosomal screening. Fertil Steril. 2014;101(3):656–663. doi:10.1016/j.fertnstert.2013.11.004
- ESHRE Add-ons Working Group, Lundin K ve ark. Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine. Hum Reprod. 2023;38(11):2062–2104. doi:10.1093/humrep/dead184
- Armstrong S, Bhide P, Jordan V, Pacey A, Marjoribanks J, Farquhar C. Time-lapse systems for embryo incubation and assessment in assisted reproduction. Cochrane Database Syst Rev. 2019;5:CD011320. doi:10.1002/14651858.CD011320.pub4
- Bhide P ve ark. Clinical effectiveness and safety of time-lapse imaging systems for embryo incubation and selection in in-vitro fertilisation treatment (TILT): a multicentre, three-parallel-group, double-blind, randomised controlled trial. Lancet. 2024;404(10449):256–265. doi:10.1016/S0140-6736(24)00816-X
- Illingworth PJ, Venetis C, Gardner DK ve ark. Deep learning versus manual morphology-based embryo selection in IVF: a randomized, double-blind noninferiority trial. Nat Med. 2024;30(11):3114–3120. doi:10.1038/s41591-024-03166-5
- Practice Committees of ASRM and SART. The use of preimplantation genetic testing for aneuploidy: a committee opinion. Fertil Steril. 2024;122(3):421–434. doi:10.1016/j.fertnstert.2024.04.013
- Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 30.09.2014, Sayı: 29135.
Size nasıl yardımcı olabilirim?