Tüpler Kapalıysa Tüp Bebek Şansı Nedir?

Rahim filminde (HSG) tüplerinizden biri ya da ikisi kapalı çıktıysa bu, gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Tüp bebekte döllenme laboratuvarda gerçekleştiği için tüplere ihtiyaç duyulmaz. Ancak tüpte sıvı birikimi (hidrosalpenks) varsa, embriyo transferinden önce bu sorunun tedavi edilmesi gerekir. Tek tüp kapalıysa çoğu zaman tüp bebeğe gerek kalmaz.

Kısa yanıt

İki tüp gerçekten kapalıysa tüp bebek tedavisi çoğu kadında gebeliğe ulaşmanın en hızlı yoludur; seçilmiş genç hastalarda tüp cerrahisi de bir seçenektir. Tüpte sıvı birikimi varsa, embriyo transferinden önce tüp alınır ya da kapatılır. Tüpte sıvı yoksa tüplerin kapalı olması tüp bebek başarısını belirgin biçimde değiştirmez; asıl belirleyici kadının yaşı ve embriyonun kalitesidir.

Tüplerin Kapalı Olması Ne Demek?

Rahmin iki yanından uzanan tüpler, yumurtalıktan atılan yumurtayı yakalar ve spermle buluşmasını sağlar. Döllenen yumurta da yine tüpler aracılığıyla rahme taşınır. Tüplerin kapalı olması, bu yolun bir ya da birkaç noktada tıkanması demektir. Kadına bağlı infertilite nedenlerinin yaklaşık dörtte biri ile üçte biri tüplerle ilişkilidir.

Tıkanıklığın tüpün hangi bölümünde olduğu, hem tedavi seçimini hem de tüp bebek başarısını doğrudan etkiler.

Tüpler Neden Kapanır?

Tüp tıkanıklığının en sık nedeni geçirilmiş pelvik enfeksiyonlardır ve bunların başında klamidya gelir. Klamidya çoğu zaman belirti vermediği için kadınların bir kısmı enfeksiyon geçirdiğini hiç fark etmez. Bunun yanı sıra endometriozis, karnın alt bölümünde geçirilmiş ameliyatlar (örneğin apandisit ya da yumurtalık ameliyatları), dış gebelik ve tüp bağlatma da tüplerin kapanmasına yol açabilir. Genital tüberküloz ise nadir görülen ama önemli bir nedendir.

Tüp tıkanıklığı çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve ancak gebelik gerçekleşmediğinde yapılan testlerde ortaya çıkar. Nedenler ve belirtiler hakkında ayrıntılı bilgi için tüp tıkanıklıkları ve kadında infertilite nedenleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

HSG’de Tüp Kapalı Çıktı: Sonuç Kesin mi?

Rahim filmi (HSG), tüplerin açık olup olmadığını görmek için en sık kullanılan testtir. Ancak HSG’de “kapalı” görünen her tüp gerçekten kapalı değildir. Bu konudaki çalışmaların ortak sonucuna göre HSG, tüplerle ilgili her üç sorundan yaklaşık ikisini yakalayabiliyor. Buna karşılık tüp açık görünüyorsa, gerçekte tıkalı olma ihtimali oldukça düşüktür.

Tüp spazmı neden “kapalı” görüntüsü verir?

HSG sırasında rahme ilaç verilirken tüpün rahme yakın bölümü geçici olarak kasılabilir. Bu kasılma ilacın tüpe geçmesini engeller ve sonuç “kapalı” olarak görünür. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği’nin (ASRM) aktardığı verilere göre, HSG’de rahme yakın bölümde tıkanıklık görülen hastaların yaklaşık %60’ında, bir ay sonra yapılan ikinci HSG’de tüpler açık çıkmış. Özellikle tek taraflı ve rahme yakın bölümde görülen tıkanıklıklarda, karar vermeden önce sonucun başka bir yöntemle doğrulanması gerekebilir.

HSG dışında hangi testler kullanılır?

Köpüklü ultrasonla HSG’yi karşılaştıran ve 1.026 kadının katıldığı bir çalışmada, 12 aylık takipte canlı doğum oranı iki grupta benzer bulundu (%46 ve %47); köpüklü ultrason ise daha az ağrılıydı. HSG’nin nasıl yapıldığını tüp bebek öncesi rahim filmi yazımızda anlatıyoruz.

Rahim filmi gebelik şansını etkiler mi?

Tüpleri açık ya da tüp sorunu riski düşük olan 1.119 kadınla yapılan bir çalışmada, HSG’de yağ bazlı ilaç kullanılan kadınlarda altı ay içinde gebelik oranı %39,7, su bazlı ilaç kullanılanlarda ise %29,1 bulundu. Bu, HSG’nin bazı kadınlarda tüpleri temizleyerek kısa süreli bir fayda sağlayabildiğini düşündürüyor. Ancak bu sonuç, tüpleri gerçekten kapalı olan kadınlar için geçerli değildir.

Tek Tüp Kapalıysa Hamile Kalınır mı?

Evet, çoğu zaman. Kadının yumurtalıkları her ay sırayla değil, rastgele yumurtlar ve sağlıklı tüp, karşı taraftaki yumurtalıktan atılan yumurtayı da yakalayabilir. ASRM’ye göre tüpün yalnızca bir tarafta ve rahme yakın bölümde kapalı olduğu, diğer tüpün sağlıklı göründüğü durumlarda kapalı tübe müdahale gerekmez. Bu kadınlarda yumurtlama tedavisi ve aşılamayla elde edilen gebelik oranları, nedeni açıklanamayan infertilitesi olan kadınlarla benzerdir.

Kapalı tarafta tüpte sıvı birikimi (hidrosalpenks) varsa durum değişir. Bu sıvı rahme sızarak embriyonun tutunmasını olumsuz etkileyebileceği için, o tüpün alınması ya da kapatılması önerilir. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi ve ne kadar süredir gebelik denendiği de kararı etkiler. Aşılamanın tüp bebekten farkını tüp bebek ile aşılama arasındaki farklar yazımızda anlatıyoruz.

İki Tüp Kapalıysa Tüp Bebek Tek Yol mu?

İki tüp de gerçekten kapalıysa yumurta ile sperm doğal yolla buluşamaz ve aşılama işe yaramaz. Bu durumda tüpler kapalıysa tüp bebek, çoğu kadında gebeliğe en hızlı ulaştıran yöntemdir. Ancak tek yol değildir: Seçilmiş bazı hastalarda tüplerin cerrahi olarak açılması da düşünülebilir.

Tüp açma kimler için mantıklı?

ASRM, tüp cerrahisi ile tüp bebek arasında karar verirken kadının yaşını, yumurtalık rezervini, istenen çocuk sayısını, tüp hasarının yerini ve yaygınlığını, eşin sperm değerlerini ve cerrahın deneyimini birlikte değerlendirmeyi öneriyor. Rahme yakın tıkanıklıklarda tüp ince bir kateterle açılabilir; bu işlemden sonra 12 ay içinde kadınların yaklaşık dörtte biri gebe kalmış, ancak açılan tüplerin yaklaşık üçte biri yeniden kapanmış. Uç kısımdaki tıkanıklıklarda ise sonuç, tüpün ne kadar hasar gördüğüne göre büyük ölçüde değişir: Hafif hasarda tüpün açılmasıyla iyi sonuçlar alınabilirken ağır hasarda gebelik şansı çok düşüktür. Ameliyatın ayrıntıları için tüplerin açılması sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi durumda hangi yol öne çıkar?

Aşağıdaki tablo bir kılavuz değildir; sık karşılaşılan durumlarda genel yaklaşımı özetler. Son karar her zaman hekiminizle birlikte verilir.

Tüp cerrahisi mi, tüp bebek mi?

Burada önemli bir ayrıntı var: Tüp cerrahisinin başarısı genellikle ameliyattan sonraki aylar boyunca elde edilen toplam gebelik oranı olarak, tüp bebeğin başarısı ise her deneme için ayrı ayrı bildirilir. Bu nedenle iki yöntemin oranlarını yan yana koyup doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Hidrosalpenks Varsa Tüp Bebek Öncesinde Ne Yapılır?

Hidrosalpenks, tüpün yumurtalığa bakan ucunun kapanıp içinin sıvıyla dolmasıdır. Tüpler kapalıysa tüp bebek planlanırken en çok dikkat edilmesi gereken durum budur, çünkü tüp bebekte tüplere ihtiyaç olmasa da tüpteki sıvı sonucu etkileyebilir.

Tüpteki sıvı embriyoyu neden etkiler?

Tüpte biriken sıvı zaman zaman rahme sızar. Bu sıvının embriyoya zarar verebileceği, rahim iç zarının embriyoyu kabul etme yeteneğini azaltabileceği ve embriyoyu mekanik olarak rahimden yıkayabileceği düşünülüyor. Binlerce kadını kapsayan araştırmalarda, hidrosalpenksi olan kadınlarda tüp bebekle gebelik oranı %19,7, tüp sorunu olup hidrosalpenksi olmayan kadınlarda ise %31,2 bulundu. Hidrosalpenks varken düşük riskinin de artığı görüldü.

Tüpün alınması mı, kapatılması mı?

Rastgele gruplara ayrılan 204 kadınla yapılan bir çalışmada, tüp bebek öncesinde hidrosalpenksli tüpü alınan kadınlarda doğum oranı %28,6, müdahale yapılmayan kadınlarda ise %16,3 oldu. Cochrane’in 2020 tarihli değerlendirmesi de tüp bebek öncesinde hidrosalpenksi olan tüm kadınlarda cerrahi tedavinin düşünülmesi gerektiğini ve tüpün kapatılmasının, alınmasına bir alternatif olduğunu bildiriyor.

Hidrosalpenks tedavi edilene kadar, tüp bebekle elde edilen embriyolar dondurulup saklanabilir. Bu konuda dondurulmuş embriyo transferi yazımıza bakabilirsiniz.

Tüpün alınması yumurtalık rezervini etkiler mi?

Tüpün alınmasının yumurtalığın kanlanmasını bozup yumurta rezervini azaltabileceği endişesi sık dile getiriliyor. Ancak tüpün alınmasıyla kapatılmasını karşılaştıran çalışmaların sonuçlarını bir araya getiren bir değerlendirmede, iki yöntem arasında toplanan yumurta sayısı ve gebelik sonuçları açısından anlamlı bir fark bulunmadı. İşlemin yumurtalığa yakın dokulara özen gösterilerek yapılması önemlidir.

Tüpler Kapalıyken Tüp Bebek Başarısı Düşer mi?

Tüpte sıvı birikimi yoksa, tüplerin kapalı olması tüp bebek başarısını belirgin biçimde değiştirmez. ASRM’nin aktardığı ABD ulusal kayıt verilerine göre, tüp sorunu nedeniyle başlatılan tüp bebek döngülerinde canlı doğum oranı %31,2, tüm nedenlerle başlatılan döngülerde ise %34,1 idi. Bu veriler yayımlanmış genel verilerdir; merkezimize ait değildir. Tüp bebek başarısını asıl belirleyen etkenler kadının yaşı ve embriyonun kalitesidir. Embriyoların nasıl değerlendirildiğini embriyo kalitesi nedir yazımızda anlatıyoruz.

Tüp Bebekte Dış Gebelik Riski Sürer mi?

Tüp bebekte embriyo doğrudan rahme yerleştirildiği için dış gebelik riski düşüktür, ancak sıfır değildir. Embriyo transferden sonra tüpe doğru ilerleyip orada tutunabilir. Tüp sorunu olan kadınlarda bu risk biraz daha yüksektir; tüp cerrahisinden sonra doğal yolla oluşan gebeliklerde ise belirgin biçimde artar. Bu nedenle tüp bebekle gebe kalan kadınlarda gebeliğin rahim içinde olduğu erken ultrasonla doğrulanır. Ayrıntılar için tüp bebekte dış gebelik riski yazımıza bakabilirsiniz.

Tüp Bağlatma Sonrası: Tüp Açma mı, Tüp Bebek mi?

Tüp bağlatan kadınların bir kısmı, ilerleyen yıllarda yeniden çocuk sahibi olmak isteyebilir. Bu durumda iki seçenek vardır: tüplerin mikrocerrahiyle yeniden birleştirilmesi ya da tüp bebek. ASRM’nin aktardığı verilere göre 37 yaşın altındaki kadınlarda tüplerin yeniden birleştirilmesinden sonra toplam doğum oranı %72, tüp bebekte ise %52 bulundu. Buna karşılık dış gebelik riski, tüpler birleştirildikten sonra %4–8, tüp bebekte ise yaklaşık %1,4’tü.

Karar verilirken kadının yaşı, tüplerin hangi yöntemle bağlandığı, geriye kalan tüp uzunluğu, eşin sperm değerleri ve kaç çocuk istendiği birlikte değerlendirilir. Birden fazla çocuk isteyen genç kadınlarda tüplerin birleştirilmesi; ileri yaşta, tüp uzunluğu yetersizse ya da erkek faktörü varsa tüp bebek öne çıkar.

SGK Kapsamında Tüplerin Kapalı Olması

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun Sağlık Uygulama Tebliği’ne (SUT) göre, laparoskopiyle doğrulanmış iki taraflı tam tüp tıkanıklığı, ağır pelvik yapışıklık ya da tüp cerrahisinden sonra gebe kalamama, tüp bebek tedavisinin geri ödeme koşulları arasında yer alıyor. Bu durumlarda, tüp bebek öncesinde yumurtlama tedavisi ya da aşılama denenmiş olması şartı aranmıyor. Aşılama için en az bir tüpün açık olması ise yasal bir zorunluluk değil, tıbbi bir gerekliliktir: Tüpleri kapalı olan bir kadında aşılamanın işe yaraması beklenmez. Geri ödeme koşulları zaman zaman değiştiği için güncel durumu tedavi öncesinde hekiminizle ve SGK ile teyit etmeniz önerilir.

Tüp Tıkanıklığı Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Centrum’da Tüpleri Kapalı Olan Hastalarda Tedavi Planı

Centrum Tüp Bebek Merkezi’nde HSG’de tüp tıkanıklığı görülen hastalarda, önce sonucun gerçekten tıkanıklığı mı yoksa geçici bir kasılmayı mı gösterdiği değerlendirilir. Ardından tıkanıklığın yeri, tüpte sıvı birikimi olup olmadığı, kadının yaşı ve yumurtalık rezervi, eşin sperm değerleri ve çiftin beklentileri birlikte göz önünde bulundurularak tedavi planı oluşturulur.

Sorularınız için randevu alabilir veya doktorlarımızı tanıyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tüpler kapalıysa tüp bebekle hamile kalınır mı?

Evet. Tüp bebekte yumurta ile sperm laboratuvarda buluşturulur ve oluşan embriyo doğrudan rahme yerleştirilir. Bu nedenle tüplerin kapalı olması tüp bebekle gebelik oluşmasına engel değildir. Yalnızca tüpte sıvı birikimi varsa, transferden önce bu sorunun tedavi edilmesi gerekir.

HSG’de tüpüm kapalı çıktı, testi tekrarlatmalı mıyım?

Özellikle tıkanıklık tek taraflıysa ve tüpün rahme yakın bölümünde görüldüyse, sonuç geçici bir kasılmaya bağlı olabilir. Bu durumda hekiminiz testin tekrarlanmasını ya da köpüklü ultrason gibi başka bir yöntemle doğrulanmasını önerebilir.

Tek tüp kapalıyken aşılama yapılır mı?

Evet. Diğer tüp açık ve sağlıklıysa aşılama yapılabilir. Bu kadınlarda aşılamayla elde edilen gebelik oranları, nedeni açıklanamayan infertilitesi olan kadınlara benzerdir.

Hidrosalpenks varsa tüp bebekten önce ameliyat şart mı?

Tüpte sıvı birikimi tüp bebek başarısını düşürdüğü için, transferden önce tüpün alınması ya da kapatılması önerilir. Ameliyat riski yüksek olan kadınlarda sıvının iğneyle boşaltılması da değerlendirilebilir.

Tüpün alınması yumurtalık rezervini düşürür mü?

Tüpün alınmasıyla kapatılmasını karşılaştıran çalışmalarda, toplanan yumurta sayısı ve gebelik sonuçları açısından anlamlı bir fark bulunmadı. İşlemin yumurtalığın kanlanmasını korumaya özen gösterilerek yapılması önemlidir.

İki tüp kapalıysa SGK tüp bebeği karşılar mı?

SUT’a göre laparoskopiyle doğrulanmış iki taraflı tam tüp tıkanıklığı, tüp bebek tedavisinin geri ödeme koşulları arasında yer alıyor. Diğer koşullar (yaş, evlilik durumu gibi) da aranacağı için güncel durumu hekiminizle ve SGK ile teyit etmeniz önerilir.

Tüp bağlattım, tüp açtırmalı mıyım yoksa tüp bebek mi yaptırmalıyım?

Gençseniz, geriye yeterli tüp uzunluğu kaldıysa ve birden fazla çocuk istiyorsanız tüplerin yeniden birleştirilmesi güçlü bir seçenektir. İleri yaşta, tüp uzunluğu yetersizse ya da eşinizde sperm sorunu varsa tüp bebek öne çıkar.

Klamidya testi tüp tıkanıklığını gösterir mi?

Klamidya antikor testi, geçmişte klamidya enfeksiyonu geçirilip geçirilmediğini gösterir ve tüp sorunu riskini tahmin etmeye yardımcı olur. Ancak tüplerin açık ya da kapalı olduğunu göstermez; bunun için HSG, köpüklü ultrason ya da laparoskopi gerekir.

Tüp açma ameliyatından sonra ne kadar beklemek gerekir?

Bunun için herkes için geçerli bir süre yoktur. Yaşınız gençse ve başka bir infertilite nedeni yoksa bir süre doğal yolla gebelik denenebilir. Yaş ilerledikçe bu sürenin kısa tutulması ve gebelik olmazsa tüp bebeğe geçilmesi önerilir.

Kaynakça

• Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Role of tubal surgery in the era of assisted reproductive technology: a committee opinion. Fertil Steril. 2021;115(5):1143–1150.
• Swart P, Mol BW, van der Veen F, van Beurden M, Redekop WK, Bossuyt PM. The accuracy of hysterosalpingography in the diagnosis of tubal pathology: a meta-analysis. Fertil Steril. 1995;64(3):486–491. PMID: 7641899
• Camus E, Poncelet C, Goffinet F ve ark. Pregnancy rates after in-vitro fertilization in cases of tubal infertility with and without hydrosalpinx: a meta-analysis of published comparative studies. Hum Reprod. 1999;14(5):1243–1249. doi:10.1093/humrep/14.5.1243
• Zeyneloglu HB, Arici A, Olive DL. Adverse effects of hydrosalpinx on pregnancy rates after in vitro fertilization-embryo transfer. Fertil Steril. 1998;70(3):492–499. doi:10.1016/s0015-0282(98)00200-3
• Strandell A, Lindhard A, Waldenström U ve ark. Hydrosalpinx and IVF outcome: a prospective, randomized multicentre trial in Scandinavia on salpingectomy prior to IVF. Hum Reprod. 1999;14(11):2762–2769. doi:10.1093/humrep/14.11.2762
• Melo P, Georgiou EX, Johnson N ve ark. Surgical treatment for tubal disease in women due to undergo in vitro fertilisation. Cochrane Database Syst Rev. 2020;10:CD002125. doi:10.1002/14651858.CD002125.pub4
• Ovarian response, pregnancy outcomes, and complications between salpingectomy and proximal tubal occlusion in hydrosalpinx patients before in vitro fertilization: a meta-analysis. Front Surg. 2022;9:830612. doi:10.3389/fsurg.2022.830612
• van Welie N, van Rijswijk J, Dreyer K ve ark. Can hysterosalpingo-foam sonography replace hysterosalpingography as first-choice tubal patency test? A randomized non-inferiority trial. Hum Reprod. 2022;37(5):969–979. doi:10.1093/humrep/deac034
• Dreyer K, van Rijswijk J, Mijatovic V ve ark. Oil-based or water-based contrast for hysterosalpingography in infertile women. N Engl J Med. 2017;376(21):2043–2052. doi:10.1056/NEJMoa1612337
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Fertility problems: assessment and treatment. NICE guideline NG257. 2026.
• Sosyal Güvenlik Kurumu. Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), 2.4.4.İ-1 Üremeye yardımcı tedavi yöntemleri.
• Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 30.09.2014, Sayı: 29135.