Rahim dinlendirme, tüp bebek tedavisinde elde edilen embriyoların aynı döngüde transfer edilmeyip dondurulması ve transferin sonraki bir döngüde, dondurulmuş embriyo transferi (FET) ile yapılmasıdır. Tıpta bu yaklaşıma “freeze-all” yani “tüm embriyoları dondurma” denir. Amacı, embriyonun rahme tutunması için o ay uygun olmayan koşulları atlayıp transferi daha güvenli ve uygun bir zamana taşımaktır.
Kısaca:
- Rahim dinlendirme her hasta için gerekli değildir; belirli durumlarda önerilir.
- En sık nedeni, yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) riskidir.
- Herkeste gebelik şansını artırmaz; bazı hasta gruplarında avantajlı, bazılarında dezavantajlı olabilir.
- Çoğu hastada transfer hazırlığına yumurta toplamadan sonraki ilk adetle başlanabilir; uzun süre beklemenin genel bir yararı tıbbi çalışmalarda gösterilmemiştir.
Rahim Dinlendirme Ne Demek? Rahim Gerçekten “Dinlenir” mi?
“Rahim dinlendirme” halk arasında yerleşmiş bir ifadedir ve akılda kolay kalır. Ancak adının çağrıştırdığı gibi rahim yorgun olduğu için dinlendirilmez.
Tüp bebek tedavisinin ilk aşamasında yumurtaları geliştirmek için hormon ilaçları kullanılır. Bazı kadınlarda bu ilaçların etkisiyle o ay içinde rahim zarının embriyoyu kabul etme zamanlaması kayabilir, aşırı uyarılma riski ortaya çıkabilir veya rahimde transferi engelleyen bir durum saptanabilir. Rahim dinlendirmede yapılan şey, bu uygun olmayan döngüyü atlamaktır. Embriyolar güvenle dondurulur, transfer ise vücudun normal döngüsüne döndüğü bir sonraki dönemde yapılır.
Bu nedenle rahim dinlendirme için kullanılan diğer terimler de aynı fikri anlatır:
| Terim | Anlamı |
| Freeze-all (tüm embriyoları dondurma) | Taze transfer yapılmaz; uygun tüm embriyolar dondurulur |
| Segmentasyon | Tedavinin yumurta toplama ve transfer olarak iki ayrı döngüye bölünmesi |
| Dondurulmuş embriyo transferi (FET) | Dondurulan embriyonun çözülüp sonraki bir döngüde rahme yerleştirilmesi |
Rahim dinlendirme ile embriyo havuzlama aynı şey mi?
Hayır. Embriyo havuzlamada amaç transferi ertelemek değil, birden fazla yumurta toplama döngüsünde embriyo biriktirmektir. Genellikle yumurta rezervi düşük olan veya genetik test planlanan hastalarda kullanılır. Her iki yöntemde de embriyolar dondurulur ve sonradan transfer edilir; fark, neden ve planlamadadır.
Transfer Erteleme: Embriyo Transferi Neden Ertelenir?
Doktorunuz “bu ay transfer yapmıyoruz, embriyoları donduruyoruz” dediyse, bunun ardında genellikle aşağıdaki nedenlerden biri vardır. Transfer erteleme kararı, o döngüde taze transferin riskli veya verimsiz olacağı düşünüldüğünde verilir.
OHSS riski ve yüksek yumurtalık yanıtı
Yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS), çok sayıda yumurta gelişen kadınlarda karında sıvı birikmesi, şişkinlik ve nadiren ciddi tablolarla seyredebilen bir durumdur. Gebelik oluşursa gebelik hormonu OHSS’yi ağırlaştırabilir. Bu yüzden riskli hastalarda transferi ertelemek, OHSS’yi önlemenin en etkili yollarından biridir. Avrupa Üreme Tıbbı Derneği (ESHRE), OHSS riski taşıyan kadınlarda uygun bir “çatlatma iğnesi” seçimiyle birlikte tüm embriyoların dondurulmasını öneriyor. OHSS hakkında daha fazla bilgi için tüp bebek tedavisinde karşılaşılan sorunlar yazımıza bakabilirsiniz.
Çatlatma iğnesi günü progesteron yüksekliği
Progesteron hormonu yumurta toplamadan önce erkenden yükselirse rahim zarı, embriyoyu kabul etmesi gereken zamandan önce “hazır” hale gelebilir. Bu durumda embriyo ile rahim zarı arasındaki uyum bozulur ve taze transfer yerine dondurma tercih edilebilir.
Rahim zarı veya rahim içiyle ilgili sorunlar
Rahim zarının yeterince kalınlaşmaması, rahim içinde polip saptanması, tüplerde sıvı birikmesi (hidrosalpenks) veya beklenmeyen kanama gibi durumlarda da transfer ertelenebilir. Önce sorun giderilir, ardından dondurulmuş embriyo transferi planlanır.
Genetik test (PGT) yapılacak embriyolar
Embriyolara genetik test uygulanacaksa sonuçların çıkması zaman alır. Bu yüzden embriyolar dondurulur ve sağlıklı olduğu belirlenen embriyo sonraki bir döngüde transfer edilir. Ayrıntılar için genetik embriyo seçimi (PGT) sayfamıza bakabilirsiniz.
Transfer erteleme karar tablosu
| Durum | Taze transfer neden yapılmaz? | Genel yaklaşım |
| OHSS riski, çok sayıda yumurta | Gebelik OHSS’yi ağırlaştırabilir | Tüm embriyolar dondurulur; ESHRE önerisi |
| Progesteron erken yükselmiş | Rahim zarı ile embriyo arasındaki zamanlama bozulur | Dondurma tercih edilebilir |
| Rahim zarı ince, polip veya sıvı var | Embriyonun tutunma koşulları uygun değil | Önce sorun giderilir, sonra FET |
| Genetik test (PGT) planlı | Sonuçları beklemek gerekir | Test sonrası FET |
| Hastalık, ateş veya kişisel neden | Transfer için uygun zaman değil | Uygun döngüde FET |
Rahim Dinlendirme Kimlere Gerekmez?
Rahim dinlendirmenin “herkese uygulanması gereken, başarıyı her zaman artıran” bir yöntem olduğu sıkça söylenir. Araştırmalar bu genellemeyi desteklemiyor.
- Düzenli adet gören ve ilaçlara normal yanıt veren kadınlar: Bu grupta yapılan büyük randomize çalışmalarda rutin rahim dinlendirmenin canlı doğum oranını artırmadığı görüldü. Bu kadınlarda taze transfer gebeliğe daha kısa sürede ulaşmayı sağlar.
- Yumurta rezervi düşük veya tedaviye zayıf yanıt veren kadınlar: 2025’te yayımlanan bir çalışmada bu grupta tüm embriyoları dondurma stratejisi, taze transfere göre daha düşük canlı doğum oranıyla sonuçlandı. Araştırmacılar bu hastalarda rahim dinlendirmenin rutin olarak kullanılmaması gerektiğini belirtti.
Kısacası rahim dinlendirme, belirli bir nedeni olan hastalar için değerli bir araçtır. “Herkese” uygulandığında ise hem süreyi uzatır hem de bazı hastalarda avantaj yerine dezavantaj yaratabilir.
Rahim Dinlendirme Gebelik Şansını Artırır mı?
Kısa cevap: Herkeste değil. Rahim dinlendirmenin etkisi, hastanın özelliklerine göre değişiyor. Konuyla ilgili en kapsamlı değerlendirme olan Cochrane derlemesi, tüm embriyoları dondurma ile taze transfer stratejileri arasında toplam (kümülatif) canlı doğum oranı bakımından anlamlı bir fark bulmadı. Buna karşılık OHSS, tüm embriyoların dondurulmasıyla belirgin şekilde azalıyor; taze transferde ise gebeliğe daha kısa sürede ulaşılıyor.
Taze mi donmuş transfer mi? Araştırmalar ne diyor?
Farklı hasta gruplarında yapılan önemli bazı çalışmaların sonuçları şöyle:
| Çalışma | Kimler incelendi? | Canlı doğum oranı (dondurma / taze) | Sonuç |
| Chen ve ark., 2016 | Polikistik over sendromu (PKOS) olan 1.508 kadın | %49,3 / %42,0 | Dondurma lehine |
| Shi ve ark., 2018 | Düzenli yumurtlayan 2.157 kadın | %48,7 / %50,2 | Fark yok |
| Wei ve ark., 2019 | Düzenli yumurtlayan, tek blastokist transferi yapılan 1.650 kadın | %50 / %40 (tekil canlı doğum) | Dondurma lehine |
| Stormlund ve ark., 2020 | Düzenli adet gören 460 kadın | %27,4 / %28,7 | Fark yok |
| Wei ve ark., 2025 | Tedaviye yanıtı düşük 838 kadın | %31,5 / %40,1 | Taze transfer lehine |
Bu tablo bize şunu söylüyor: Rahim dinlendirme, PKOS’u olan veya çok sayıda yumurta gelişen kadınlarda avantajlı olabilir. Normal yanıt veren kadınlarda belirgin bir fark yaratmaz. Yanıtı düşük kadınlarda ise taze transfer daha iyi sonuç verebilir.
PKOS’ta ve yüksek yanıtta rahim dinlendirme
Polikistik over sendromu olan veya tedaviyle çok sayıda yumurta gelişen kadınlarda rahim dinlendirmenin iki avantajı vardır: OHSS riskini azaltır ve bazı çalışmalarda canlı doğum oranını artırır. Ancak aynı çalışmalarda dondurulmuş embriyo transferi sonrası gebeliklerde preeklampsi (gebelikte yüksek tansiyon) daha sık görüldü. Bu nedenle karar, faydalar ve riskler birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Rahim Dinlendirme Kaç Ay Sürer? Transfer Ne Zaman Yapılır?
Çoğu hastada dondurulmuş embriyo transferi hazırlığına, yumurta toplamadan sonraki ilk adetle başlanabilir. Bu durumda rahim dinlendirme süreci, hazırlık dahil genellikle 1 ile 2 ay arasında tamamlanır. Daha uzun bekleme, OHSS’nin iyileşmesi, bir rahim içi sorunun tedavisi veya genetik test sonuçları gibi özel bir neden varsa gerekir.
İlk adette mi, sonraki aylarda mı?
Uzun süre genel kabul olarak “rahmin en az bir iki ay dinlenmesi gerektiği” düşünüldü. Bu konuyu inceleyen çalışmalar ise farklı bir tablo ortaya koydu. Binlerce tedavi döngüsünü bir araya getiren analizlerde, transferi yumurta toplamadan hemen sonraki döngüde yapmak ile bir veya daha fazla döngü beklemek arasında canlı doğum oranı bakımından anlamlı bir fark bulunmadı. 2021’de yayımlanan bir randomize çalışmada ise hemen sonraki döngüde yapılan transferin sonuçları daha iyiydi.
Yani “ne kadar uzun beklersek o kadar iyi” düşüncesinin bilimsel bir dayanağı yok. Gereksiz bekleme hem süreyi uzatır hem de çiftler için duygusal yük oluşturur.
Örnek zaman çizelgesi
| Aşama | Yaklaşık zaman | Ne oluyor? |
| Yumurta toplama ve dondurma | 0. gün | Yumurtalar döllenir, uygun embriyolar dondurulur |
| İlk adet | Yaklaşık 10–15 gün sonra | Hormon seviyeleri normale döner; kontrol ultrasonu yapılır |
| Rahim zarı hazırlığı | Adetin başından itibaren yaklaşık 2–3 hafta | Doğal döngüde yumurtlama takip edilir veya ilaçlarla rahim zarı hazırlanır |
| Dondurulmuş embriyo transferi (FET) | Rahim zarı hazır olduğunda | Embriyo çözülür ve rahme yerleştirilir |
| Gebelik testi (beta hCG) | Transferden yaklaşık 9–12 gün sonra | Sonuç kan testiyle öğrenilir |
Tedavi sürecinin tamamını merak ediyorsanız tüp bebek tedavisi kaç gün sürer yazımızı okuyabilirsiniz.
Dondurulmuş Embriyo Transferi (FET) Nasıl Planlanır?
Rahim dinlendirmeden sonra embriyolar dondurulmuş embriyo transferi (FET) ile rahme yerleştirilir. FET’te amacımız, embriyo çözüldüğü gün rahim zarının onu kabul etmeye hazır olmasıdır. Rahim zarı iki temel yöntemle hazırlanır:
| Doğal döngü FET | İlaçlı (hormon destekli) FET | |
| Nasıl yapılır? | Kadının kendi yumurtlaması ultrason ve kan testleriyle takip edilir; transfer yumurtlamaya göre zamanlanır | Östrojen ve progesteron ilaçlarıyla rahim zarı hazırlanır; yumurtlama olmaz |
| Kimlere uygun? | Düzenli adet gören, yumurtlaması düzenli kadınlar | Adetleri düzensiz olan veya yumurtlamayan kadınlar; zamanlama esnekliği isteyenler |
| Avantajı | Daha az ilaç; korpus luteum korunur | Transfer günü önceden planlanabilir |
| Dezavantajı | Daha sık kontrol gerekir; yumurtlama olmazsa döngü iptal olabilir | İlaçlar gebeliğin ilk haftalarında sürdürülür; korpus luteum oluşmaz |
Korpus luteum neden önemli?
Yumurtlamadan sonra yumurtalıkta “korpus luteum” adı verilen geçici bir yapı oluşur. Bu yapı yalnızca progesteron değil, gebeliğin başında annenin damar ve kalp sisteminin uyum sağlamasına yardımcı olan başka maddeler de salgılar. İlaçlı FET’te yumurtlama olmadığı için korpus luteum da oluşmaz.
Bu farkın gebelik sonuçlarına yansıdığını gösteren çalışmalar var. 2026’da yayımlanan ve düzenli yumurtlayan 4.376 kadını kapsayan randomize bir çalışmada doğal ve ilaçlı FET arasında sağlıklı canlı doğum oranı benzerdi (%41,6 ve %40,6). Ancak preeklampsi doğal döngüde daha az görüldü (%2,9 ve %4,6).
Bu nedenle düzenli yumurtlayan kadınlarda doğal döngü FET giderek daha fazla tercih ediliyor. Adetleri düzensiz olan kadınlarda ise ilaçlı FET hala en pratik seçenek olabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu dondurulmuş embriyo transferinde doğal döngü ve ilaçlı hazırlık yazımızda ayrıntılı olarak anlatıyoruz. Transferin nasıl yapıldığı hakkında bilgi almak için de tüp bebekte embriyo transferi yazımıza bakabilirsiniz.
Dondurulmuş Embriyo Transferinin Anne ve Bebek İçin Riskleri
Dondurulmuş embriyo transferi güvenli ve yaygın bir yöntemdir. Yine de taze transferle karşılaştırıldığında bazı riskleri arttırırken bazılarını azalttığı biliniyor. Bu dengeyi bilmek, rahim dinlendirme kararını daha iyi değerlendirmenizi sağlar.
| Sonuç | Dondurulmuş embriyo transferinde | Açıklama |
| Erken doğum | Daha az | Taze transfere göre daha düşük risk |
| Düşük doğum ağırlığı ve gebelik haftasına göre küçük bebek | Daha az | Taze transfere göre daha düşük risk |
| Gebelik haftasına göre iri bebek (LGA) | Daha fazla | Bebeğin doğum ağırlığı ortalamanın üzerinde olabilir |
| Gebelikte yüksek tansiyon ve preeklampsi | Daha fazla | Özellikle ilaçlı FET’te, korpus luteum olmadığında belirgin |
Preeklampsi ve gebelikte yüksek tansiyon
Preeklampsi, gebeliğin ikinci yarısında yüksek tansiyon ve organ etkilenmesiyle seyredebilen ciddi bir durumdur. Araştırmalar, dondurulmuş embriyo transferi sonrası gebeliklerde preeklampsinin taze transfere göre daha sık görüldüğünü gösteriyor. Bu artışın önemli bir kısmı, ilaçlı FET’te korpus luteum oluşmamasıyla ilişkilendiriliyor. Bir çalışmada preeklampsi, ilaçlı FET’te %12,8, korpus luteumun korunduğu doğal döngüye yakın FET’te ise %3,9 oranında görüldü.
İri bebek ve yüksek doğum ağırlığı
Dondurulmuş embriyo transferiyle oluşan gebeliklerde bebeklerin doğum ağırlığı ortalamadan biraz daha yüksek olabiliyor. Bunun nedeni tam olarak bilinmiyor; dondurma işlemi ve rahim zarının hazırlanma biçimi üzerinde duruluyor.
Bu riskler, rahim dinlendirmeden kaçınılması gerektiği anlamına gelmez. Ama rahim dinlendirmenin neden yalnızca gerçek bir neden olduğunda önerildiğini ve gebelik takibinin neden önemli olduğunu açıklar.
Embriyolar Dondurulup Çözülünce Zarar Görür mü?
Rahim dinlendirmenin güvenle uygulanabilmesinin temel nedeni, embriyo dondurma tekniğindeki ilerlemedir. Günümüzde embriyolar “vitrifikasyon” adı verilen ultra hızlı dondurma yöntemiyle saklanır. Bu yöntemde embriyo, içinde buz kristali oluşmasına fırsat kalmadan saniyeler içinde dondurulur.
Vitrifikasyon, eski yavaş dondurma yöntemine göre embriyoların çözülme sonrası hayatta kalma oranını belirgin şekilde artırdı. Deneyimli laboratuvarlarda dondurulan blastokistlerin büyük çoğunluğu çözülmeyi sorunsuz atlatır; yalnızca küçük bir kısmı, yaklaşık yüzde birkaçı, hayatta kalamayabilir. Bu oran laboratuvardan laboratuvara değişebilir.
Embriyo dondurmanın embriyoya etkisi hakkında daha fazla bilgi için embriyo dondurma işlemi embriyoya zarar verir mi ve embriyo dondurma işlemi ne için yapılır yazılarımızı okuyabilirsiniz.
Rahim Dinlendirme Döneminde Nelere Dikkat Edilmeli?
Rahim dinlendirme dönemi, yumurta toplamadan sonraki ilk adete ve dondurulmuş embriyo transferi hazırlığına kadar geçen süredir. Bu dönemde en çok sorulan konular şunlardır:
- Adet ne zaman gelir? Adet genellikle yumurta toplamadan 10–15 gün sonra gelir. Kullanılan ilaçlara bağlı olarak birkaç gün erken veya geç gelebilir. Adet beklenenden belirgin şekilde gecikirse merkezinizi arayarak bilgi verin.
- Karın şişkinliği ve ağrı: Yumurta toplama sonrası hafif şişkinlik olabilir. Karının belirgin şekilde şişmesi, hızlı kilo alımı, nefes darlığı veya idrar miktarının azalması OHSS belirtisi olabilir ve hemen doktora başvurmayı gerektirir.
- Cinsel ilişki ve korunma: Yumurta toplamadan sonra yumurtalıklarda gelişmeye devam eden foliküller nedeniyle bu dönemde kendiliğinden gebelik oluşma ihtimali vardır. OHSS riski yüksek olan kadınlarda bu durum risk yaratabilir. Bu yüzden ilişki ve korunma konusunda doktorunuzun önerisine uymanız önemlidir.
- İlaçlar: Dondurulmuş embriyo transferi hazırlığında kullanılacak ilaçlar ve başlama günü size ayrıca bildirilir. Bu dönemde doktorunuzun bilgisi dışında hormon içeren bir ilaç kullanmayın.
- Günlük yaşam: Özel bir diyet veya yatak istirahati gerekmez. OHSS belirtisi yoksa işinize ve günlük yaşamınıza devam edebilirsiniz.
Düşük veya Kürtaj Sonrası “Rahim Dinlendirme” Aynı Şey mi?
Hayır. “Rahim dinlendirme” ifadesi günlük dilde farklı durumlar için de kullanılıyor ve bu durum kafa karışıklığına yol açabiliyor.
| Durum | Ne kastediliyor? |
| Tüp bebek tedavisinde rahim dinlendirme | Embriyoların dondurulup transferin sonraki bir döngüde yapılması (bu yazının konusu) |
| Düşük veya kürtaj sonrası bekleme | Yeni bir gebelik denemesinden önce bir süre beklenmesi |
| Doğum sonrası toparlanma | Rahmin doğumdan sonra eski boyutuna dönmesi |
Düşük veya kürtaj sonrasında ne kadar beklenmesi gerektiği; düşüğün haftasına, yapılan işleme ve sizin sağlık durumunuza göre değişir. Bu kararı kendi doktorunuzla birlikte vermeniz gerekir.
Centrum’da Rahim Dinlendirme Süreci
Centrum Tüp Bebek Merkezi’nde rahim dinlendirme kararı, her hastanın kendi durumuna göre verilir: yumurtalık yanıtı, OHSS riski, hormon değerleri, rahim içinin durumu ve genetik test planı birlikte değerlendirilir. Transfer ertelenmesi gerekiyorsa embriyolar laboratuvarımızda vitrifikasyonla dondurulur ve dondurulmuş embriyo transferi, size en uygun hazırlık yöntemiyle planlanır.
Doktorunuza sorabileceğiniz sorular
- Bende rahim dinlendirme neden öneriliyor?
- Transfer erteleme olmasaydı bende hangi risk oluşacaktı?
- Dondurulmuş embriyo transferini doğal döngüde mi, ilaçlı mı yapacağız?
- Hazırlığa ilk adetimde mi başlayacağız?
- Bu dönemde korunmam gerekiyor mu?
Rahim dinlendirme süreci hakkında ayrıntılı bilgi ve doktorlarımızın değerlendirmesi için randevu alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Rahim dinlendirme ne demek?
Rahim dinlendirme, tüp bebek tedavisinde embriyoların dondurulup transferin sonraki bir döngüde yapılmasıdır. Rahim gerçekte dinlenmez; amaç, transfer için uygun olmayan döngüyü atlamaktır.
Rahim dinlendirme kaç ay sürer?
Çoğu hastada dondurulmuş embriyo transferi hazırlığına yumurta toplamadan sonraki ilk adetle başlanabilir ve süreç genellikle 1–2 ayda tamamlanır. OHSS veya genetik test gibi durumlarda bu süre uzayabilir.
Rahim dinlendirme başarıyı artırır mı?
Herkeste artırmaz. PKOS’u olan veya çok sayıda yumurta gelişen kadınlarda avantajlı olabilir; normal yanıt veren kadınlarda belirgin fark yaratmaz; tedaviye yanıtı düşük kadınlarda ise taze transfer daha iyi sonuç verebilir.
Rahim dinlendirmede ilaç veya iğne kullanılır mı?
Doğal döngü FET’te ilaç ihtiyacı çok azdır; yumurtlama takip edilir. İlaçlı FET’te ise rahim zarı östrojen ve progesteronla hazırlanır. Hangisinin kullanılacağını doktorunuz belirler.
Rahim dinlendirme sırasında adet gecikir mi?
Adet genellikle yumurta toplamadan 10–15 gün sonra gelir; birkaç günlük sapmalar olabilir. Belirgin bir gecikme olursa merkezinizi arayarak bilgi verin.
Rahim dinlendirme döneminde ilişkiye girilir mi?
Bu dönemde kendiliğinden gebelik oluşma ihtimali vardır ve OHSS riski taşıyan kadınlarda bu durum sorun yaratabilir. İlişki ve korunma konusunda doktorunuzun önerisine uyun.
Dondurulmuş embriyo transferi bebeğe zarar verir mi?
Vitrifikasyonla dondurulan embriyolardan doğan bebeklerde erken doğum ve düşük doğum ağırlığı daha az görülür. Buna karşın iri bebek ve annede preeklampsi riski biraz daha yüksektir; bu nedenle gebelik takibi önemlidir.
FET ile taze transfer arasındaki fark nedir?
Taze transferde embriyo, yumurta toplamanın yapıldığı aynı döngüde rahme yerleştirilir. FET’te ise embriyo dondurulur ve sonraki bir döngüde, rahim zarı ayrıca hazırlandıktan sonra transfer edilir.
Transfer erteleme kararını kim verir?
Transfer erteleme kararını, tedavi sürecinizdeki ultrason ve kan testi sonuçlarına göre doktorunuz verir. Kararın nedenini doktorunuza sormanız, süreci daha iyi anlamanızı sağlar.
Kaynaklar
- Zaat T, Zagers M, Mol F, Goddijn M, van Wely M, Mastenbroek S. Fresh versus frozen embryo transfers in assisted reproduction. Cochrane Database Syst Rev. 2021;2:CD011184.
- Chen ZJ, Shi Y, Sun Y, ve ark. Fresh versus frozen embryos for infertility in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 2016;375:523–533.
- Shi Y, Sun Y, Hao C, ve ark. Transfer of fresh versus frozen embryos in ovulatory women. N Engl J Med. 2018;378:126–136.
- Wei D, Liu JY, Sun Y, ve ark. Frozen versus fresh single blastocyst transfer in ovulatory women: a multicentre, randomised controlled trial. Lancet. 2019;393:1310–1318.
- Stormlund S, Sopa N, Zedeler A, ve ark. Freeze-all versus fresh blastocyst transfer strategy during in vitro fertilisation in women with regular menstrual cycles: multicentre randomised controlled trial. BMJ. 2020;370:m2519.
- Wei D, ve ark. Frozen versus fresh embryo transfer in women with low prognosis for in vitro fertilisation treatment: pragmatic, multicentre, randomised controlled trial. BMJ. 2025;388:e081474.
- ESHRE Guideline Group on Ovarian Stimulation. ESHRE guideline: ovarian stimulation for IVF/ICSI: an update in 2025. Hum Reprod. 2026;41(4):498–.
- von Versen-Höynck F, Schaub AM, Chi YY, ve ark. Increased preeclampsia risk and reduced aortic compliance with in vitro fertilization cycles in the absence of a corpus luteum. Hypertension. 2019;73:640–649.
- Wei D, ve ark. Natural versus programmed cycle for frozen embryo transfer in ovulatory women: randomised controlled trial. BMJ. 2026. doi:10.1136/bmj-2025-087045
- Maheshwari A, Pandey S, Amalraj Raja E, ve ark. Is frozen embryo transfer better for mothers and babies? Can cumulative meta-analysis provide a definitive answer? Hum Reprod Update. 2018;24:35–58.
- Rienzi L, Gracia C, Maggiulli R, ve ark. Oocyte, embryo and blastocyst cryopreservation in ART: systematic review and meta-analysis comparing slow-freezing versus vitrification. Hum Reprod Update. 2017;23:139–155.
- Lattes K, Checa MA, Vassena R, Brassesco M, Vernaeve V. There is no evidence that the time from egg retrieval to embryo transfer affects live birth rates in a freeze-all strategy. Hum Reprod. 2017;32(2):368–374.
- Huang J, ve ark. Delayed versus immediate frozen embryo transfer after oocyte retrieval: a systematic review and meta-analysis. J Assist Reprod Genet. 2020;37:1949–1957.
- Bourdon M, ve ark. Immediate versus postponed frozen embryo transfer after IVF/ICSI: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update. 2021;27(4):623–.
- Matorras R, ve ark. Meta-analysis of the embryo freezing transfer interval. Reprod Med Biol. 2021.
- Li H, Sun X, Yang J, ve ark. Immediate versus delayed frozen embryo transfer in patients following a stimulated IVF cycle: a randomised controlled trial. Hum Reprod. 2021;36(7):1832–1840. doi:10.1093/humrep/deab071





