Blastokist Embriyo Nedir? 5. Gün Embriyosu ve Gelişim Evreleri

Blastokist embriyo, döllenmeden yaklaşık 5–6 gün sonra (bazen 7. günde) oluşan gelişim evresidir. İçinde sıvı dolu bir boşluk, bebeği oluşturacak iç hücre kitlesi ve plasentayı oluşturacak dış hücre tabakası bulunur. Tüp bebek tedavisinde bu evreye halk arasında “5. gün embriyosu” denir.

Embriyolog raporunuzda “5. gün, 4AA” ya da “6. gün, 3BB” gibi notlar gördüyseniz, bu notlar embriyonuzun blastokist evresine ulaştığını ve laboratuvarda nasıl değerlendirildiğini gösterir. Bu yazıda blastokist embriyonun ne olduğunu, embriyo gelişiminin gün gün nasıl ilerlediğini ve bu notların ne anlama geldiğini anlatıyoruz.

Blastokist Embriyo Nedir ve Neden “5. Gün Embriyosu” Denir?

Tüp bebek tedavisinde yumurta ile sperm laboratuvarda birleştikten sonra embriyo birkaç gün boyunca özel kültür ortamında geliştirilir. İlk günlerde embriyo birkaç hücreden oluşan bir kümedir. Beşinci güne gelindiğinde ise yapısı belirgin şekilde değişir: Hücreler iki farklı göreve ayrılır ve ortada sıvı dolu bir boşluk oluşur. Bu evreye blastokist denir.

Embriyoların çoğu bu evreye 5. günde ulaştığı için blastokist embriyo, günlük dilde “5. gün embriyosu” olarak da anılır. Ancak bazı embriyolar aynı evreye 6. veya 7. günde ulaşır; bunlar da blastokisttir.

Blastokist mi, blastosist mi?

Tıbbi literatürde İngilizce “blastocyst” kelimesinin karşılığı olarak hem “blastokist” hem de “blastosist” yazımı kullanılır. İkisi de aynı evreyi ifade eder.

Blastokistin yapısı

Embriyo Gelişimi Gün Gün: Zigottan Blastokiste

Embriyo gelişimi laboratuvarda gün gün izlenir ve her gün embriyonun farklı bir özelliği değerlendirilir.

Embriyo kaç günde blastokist olur?

Embriyoların çoğu 5. günde, bir kısmı 6. günde, az bir kısmı ise 7. günde blastokist evresine ulaşır. Her embriyonun gelişim hızı farklıdır.

Embriyonun kabuktan çıkması (açılma) nedir?

Blastokist gelişmeye devam ettikçe genişler ve zona pellucida adı verilen kabuğu incelir. Sonunda embriyo bu kabuktan dışarı çıkar; bu olaya “açılma” (hatching) denir. Embriyonun rahme tutunabilmesi için bu aşamayı tamamlaması gerekir.

Blastokist Kalitesi Nasıl Değerlendirilir?

Blastokistler laboratuvarda çoğunlukla Gardner sistemiyle değerlendirilir. Bu sistem, Avrupa Üreme Tıbbı Derneği (ESHRE) ve embriyologların uluslararası kuruluşu Alpha’nın 2025’te güncellediği İstanbul Konsensüsü’nde de önerilen yöntemdir. Notta üç bilgi bulunur: bir rakam ve iki harf.

4AA, 5AA, 3BB ne anlama gelir?

Yüksek not gebeliği garanti eder mi?

Hayır. Notlar embriyonun mikroskop altındaki görünümünü değerlendirir; embriyonun kromozom yapısını göstermez. Bu yüzden 5AA bir embriyo tutunmayabilir, 3BC bir embriyoyla ise sağlıklı bir gebelik oluşabilir. İstanbul Konsensüsü’ne göre C dereceli blastokistler de canlı olabilir ve klinik kullanım için değerlendirilebilir. Aynı konsensüs, trofektodermin embriyonun potansiyelini gösteren en önemli ölçütlerden biri olduğunu vurguluyor.

Notlar, aynı hastanın embriyoları arasında sıralama yapmak için kullanılır; farklı hastaların embriyolarını karşılaştırmak için değil.

5. Gün Embriyosu, 6. Gün ve 7. Gün Blastokist Arasındaki Fark

Blastokist evresine 5. günde ulaşan embriyolarla gebelik şansı genel olarak biraz daha yüksektir. Ancak 6. ve 7. gün blastokistler de değerlidir.

Aynı kalitedeki embriyolar arasında seçim yapılırken genellikle 5. gün embriyosu öne alınır. Bununla birlikte 6. gün blastokistiniz varsa bu, embriyonuzun “kötü” olduğu anlamına gelmez.

Her Embriyo Blastokiste Ulaşır mı?

Hayır. Embriyoların bir kısmı 3. günden sonra gelişimini durdurur ve blastokist evresine ulaşamaz. Bu, embriyonun doğal seçilim sürecinin bir parçasıdır ve çoğu zaman embriyonun kromozom yapısıyla ilişkilidir.

Blastokiste ulaşamayan embriyo ne anlama gelir?

Gelişimini durduran bir embriyonun rahimde de gelişmeye devam etme ihtimali düşüktür. Bu nedenle 5. güne kadar beklemek, transfer edilecek embriyonun seçilmesine yardımcı olur. Ancak az sayıda embriyosu olan hastalarda 5. güne kadar beklemek, transfer edilecek embriyo kalmaması ihtimalini artırabilir.

Blastokist kalitesini neler etkiler?

Embriyonun blastokiste ulaşma şansını en çok kadının yaşı ve yumurta kalitesi belirler. Sperm kalitesi ve laboratuvarın kültür koşulları da önemlidir.

3. Gün mü 5. Gün mü? Blastokist Transferine Kısa Bakış

Tüp bebekte embriyo 3. günde (bölünme evresinde) ya da 5. günde (blastokist evresinde) transfer edilebilir. Blastokist evresinde yapılan transfere blastokist transferi denir.

Cochrane’in Ocak 2026’da güncellenen derlemesine göre, taze transferde 3. gün embriyosuyla 100 kadından yaklaşık 32’sinde canlı doğum gerçekleşirken, blastokist transferinde bu sayı 37 ile 43 arasında. Ancak tüm embriyoların sırayla transfer edilmesiyle elde edilen toplam canlı doğum oranlarında fark daha küçüktür.

Bu sonuçların büyük kısmı iyi prognozlu, genç kadınlarda yapılan çalışmalardan geliyor. Bu nedenle her hasta için aynı şekilde geçerli olmayabilir.

Kimlerde 3. gün transferi tercih edilebilir?

Az sayıda embriyosu olan veya önceki tedavilerinde embriyoları blastokist evresine ulaşmayan hastalarda doktor 3. gün transferini önerebilir. Karar; embriyo sayısına, kalitesine ve önceki tedavi sonuçlarına göre verilir.

Blastokist Evresi Neden Önemli? Dondurma, Genetik Test ve Tek Embriyo Transferi

• Dondurma: Blastokistler vitrifikasyon yöntemiyle başarıyla dondurulabilir. Dondurma ve çözme süreci için donmuş embriyo çözme ve dondurulmuş embriyo transferi yazılarımıza bakabilirsiniz.
• Genetik test (PGT): Genetik test için hücre örneği genellikle blastokistin dış tabakasından alınır; bu sayede bebeği oluşturacak iç hücre kitlesine dokunulmaz. Ayrıntılar için genetik embriyo seçimi (PGT) sayfamıza bakabilirsiniz.
• Tek embriyo transferi: Blastokist evresinde en uygun embriyoyu seçmek daha kolay olduğu için tek embriyo transferi ve ikiz gebeliğin önlenmesi açısından avantajlıdır. Türkiye’de transfer edilecek embriyo sayısı yaşa ve deneme sayısına göre yasal olarak sınırlandırılmıştır; ayrıntılar için tüp bebekte tek embriyo transferi yazımıza bakabilirsiniz.

Blastokist Kültürünün Olası Riskleri

Blastokist kültürü güvenli ve yaygın bir uygulamadır. Yine de araştırmalarda dikkat edilmesi gereken iki konu öne çıkıyor:

• Tek yumurta ikizi: Tek bir embriyo transfer edilse bile embriyo bölünerek tek yumurta ikizine dönüşebilir. Blastokist transferinde bu ihtimal 3. gün transferine göre yaklaşık iki kat daha yüksek bulundu. 154.000’den fazla doğumu inceleyen bir kayıt çalışmasında tek embriyo transferinden sonra tek yumurta ikizi oranı yaklaşık %1,5 idi. Bu nedenle “blastokist transferinde ikiz riski yoktur” ifadesi doğru değildir.
• Erken doğum: Cochrane derlemesine göre blastokist transferinden sonra 32–36. haftalar arasında erken doğum riski biraz daha yüksek olabilir.

Time-Lapse (Embriyoskop) Blastokist Seçimini İyileştirir mi?

Time-lapse sistemleri, embriyoları inkübatörden çıkarmadan düzenli olarak görüntüleyen cihazlardır. Embriyo gelişimini kesintisiz izleme imkânı sunarlar. Ancak Cochrane derlemesi, bu sistemlerin gebelik veya canlı doğum oranlarını standart yöntemlere göre artırdığına dair yeterli kanıt bulunmadığını belirtiyor. Cihaz hakkında bilgi için embryoscope cihazı nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Centrum’da Blastokist Embriyo Değerlendirmesi

Centrum Tüp Bebek Merkezi’nin embriyoloji laboratuvarında embriyolar gün gün izlenir ve blastokist evresindeki embriyolar uluslararası ölçütlere göre değerlendirilir. Embriyolarınızın hangi gün transfer edileceği, kaç embriyonun dondurulacağı ve hangi embriyonun öncelikli olarak seçileceği hekiminiz tarafından birlikte belirlenir.

Embriyolarınızın gelişimiyle ilgili sorularınız için randevu alabilir ve detaylı değerlendirme talep edebilirsiniz. 

Sık Sorulan Sorular

Blastokist embriyo ile 5. gün embriyosu aynı şey mi?

Büyük ölçüde evet. Embriyoların çoğu blastokist evresine 5. günde ulaştığı için bu iki ifade eş anlamlı kullanılır. Ancak 6. ve 7. günde blastokist evresine ulaşan embriyolar da blastokisttir.

4AA mı 5AA mı daha iyi?

Her ikisi de görünüm olarak en iyi gruptadır. Rakam yalnızca embriyonun ne kadar genişlediğini gösterir; 5 rakamı, embriyonun kabuğundan çıkmaya başladığını ifade eder. İkisi arasında belirgin bir üstünlük söylenemez.

3BB embriyo ile gebelik olur mu?

Evet. 3BB blastokistler transfer edilebilir kalitededir ve bu embriyolarla sağlıklı gebelikler elde edilir. Notlar gebeliği garanti etmediği gibi düşük bir not da gebeliği engellemez.

6. gün blastokist kötü mü?

Hayır. 6. gün blastokistlerle gebelik şansı 5. güne göre biraz daha düşük olabilir, ancak kaliteli 6. gün blastokistler iyi sonuçlar verir ve bebek sağlığında fark görülmez.

7. gün blastokist transfer edilir mi?

Edilebilir. 7. gün blastokistlerin şansı daha düşüktür ama bu embriyolarla da gebelik mümkündür. Karar hekiminiz ve embriyoloğunuz tarafından verilir.

Blastokiste ulaşamayan embriyo bir sonraki denemede de olur mu?

Bu her tedavide farklı olabilir. Embriyo gelişimini en çok yumurta kalitesi etkilediği için bir sonraki tedavide sonuç değişebilir. Doktorunuz önceki tedavinizi değerlendirerek yeni bir plan önerebilir.

Blastokist transferi her zaman daha mı başarılı?

Hayır. Taze transferde blastokist transferiyle canlı doğum şansı biraz daha yüksektir, ancak toplam sonuçlarda fark küçüktür. Az sayıda embriyosu olan hastalarda 3. gün transferi daha uygun olabilir.

Blastokist kalitesi dondurulunca düşer mi?

Vitrifikasyonla dondurulan blastokistlerin büyük çoğunluğu çözülmeyi sorunsuz atlatır. Ayrıntılar için donmuş embriyo çözme yazımıza bakabilirsiniz.

Kaynakça

• Glujovsky D, Cornelisse S, Blake D, Quinteiro Retamar AM, Alvarez Sedo CR, Ciapponi A. Blastocyst-stage versus cleavage-stage embryo transfer in assisted reproductive technology. Cochrane Database Syst Rev. 2026;1:CD002118. doi:10.1002/14651858.CD002118.pub7
• Glujovsky D ve ark. Blastocyst-stage versus cleavage-stage embryo transfer in assisted reproductive technology. Cochrane Database Syst Rev. 2022;5:CD002118. doi:10.1002/14651858.CD002118.pub6
• Gardner DK, Schoolcraft WB. In vitro culture of human blastocysts. In: Jansen R, Mortimer D (eds). Towards Reproductive Certainty: Fertility and Genetics Beyond 1999. Carnforth: Parthenon Publishing; 1999.
• The Working Group on the update of the ESHRE/ALPHA Istanbul Consensus. The Istanbul consensus update: a revised ESHRE/ALPHA consensus on oocyte and embryo static and dynamic morphological assessment. Hum Reprod. 2025;40(6):989–. doi:10.1093/humrep/deaf021
• Bourdon M, Pocate-Cheriet K, Finet de Bantel A ve ark. Day 5 versus Day 6 blastocyst transfers: a systematic review and meta-analysis of clinical outcomes. Hum Reprod. 2019;34(10):1948–1964. doi:10.1093/humrep/dez163
• Pregnancy and perinatal outcomes after day 5 versus day 6 blastocyst-stage embryo transfer: a systematic review and meta-analysis. 2025. PMID: 41268807
• Firmin J, Ducreux B, Saidessalam H ve ark. Clinical outcomes of Day-7 blastocysts: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update. doi:10.1093/humupd/dmag017
• Ahlström A, Westin C, Reismer E, Wikland M, Hardarson T. Trophectoderm morphology: an important parameter for predicting live birth after single blastocyst transfer. Hum Reprod. 2011;26(12):3289–3296. doi:10.1093/humrep/der325
• Busnelli A ve ark. Risk factors for monozygotic twinning after in vitro fertilization: a systematic review and meta-analysis. Fertil Steril. 2019. PMID: 30691632
• Incidence and risk factors of monozygotic twinning following ART: analysis of 154 671 live births resulting from single embryo transfer. Hum Reprod. 2025;40(9):1744–.
• Armstrong S, Bhide P, Jordan V, Pacey A, Marjoribanks J, Farquhar C. Time-lapse systems for embryo incubation and assessment in assisted reproduction. Cochrane Database Syst Rev. 2019;5:CD011320. doi:10.1002/14651858.CD011320.pub4
• ESHRE Guideline Group on the Number of Embryos to Transfer, Alteri A ve ark. ESHRE guideline: number of embryos to transfer during IVF/ICSI. Hum Reprod. 2024;39(4):647–657. doi:10.1093/humrep/deae010
• Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 30.09.2014, Sayı: 29135.