Miyom Tüp Bebek Başarısını Etkiler mi?

Miyom, rahim kasından gelişen iyi huylu bir yumrudur ve tüp bebek hazırlığı sırasında yapılan ultrasonlarda sık karşımıza çıkar. Tüp bebek açısından belirleyici olan miyomun varlığı değil, yeridir: Rahim boşluğuna uzanan miyomlar embriyo tutunmasını zorlaştırabilirken rahmin dış yüzeyine doğru büyüyen miyomların sonuca etkisi gösterilmemiştir.

Kısa cevap

Miyomun tüp bebek başarısına etkisi, rahmin hangi katmanında yer aldığına göre değişir. Rahim içine uzanan submüköz miyomlar gebelik şansını belirgin biçimde düşürür ve çoğu zaman embriyo transferinden önce alınır. Kas duvarının içindeki miyomlarda karar boyuta, sayıya ve rahim iç zarına yakınlığa göre verilir. Rahmin dış yüzeyindeki miyomlar ise genellikle tüp bebek sonucunu etkilemez.

Miyom Nedir, Hangi Tipleri Vardır?

Miyomlar, rahim kasını oluşturan hücrelerden gelişen ve üreme çağındaki kadınlarda oldukça sık görülen iyi huylu yapılardır. Bir kadında tek bir miyom olabileceği gibi farklı büyüklükte ve farklı yerlerde birden fazla miyom da bulunabilir. Tüp bebek açısından miyomun boyutundan çok, rahmin hangi katmanında yer aldığı önemlidir.

FIGO sınıflandırmasına göre miyom tipleri

Doktorlar miyomun yerini tanımlamak için genellikle Uluslararası Jinekoloji ve Obstetri Federasyonu’nun (FIGO) geliştirdiği sınıflandırmayı kullanır. Bu sistemde miyomlar 0’dan 8’e kadar numaralandırılır; numara küçüldükçe miyom rahim boşluğuna yaklaşır.

Bazı miyomlar rahim iç zarından dış yüzeye kadar uzanır. Bu miyomlar “2-5” gibi iki rakamla gösterilir; ilk rakam iç zarla, ikinci rakam dış yüzeyle ilişkiyi anlatır.

Rahim içi miyom ne demek?

Günlük dilde “rahim içi miyom” denildiğinde çoğu zaman submüköz miyom, yani rahim boşluğuna uzanan tip 0, 1 ve 2 miyomlar kastedilir. Tüp bebek açısından en fazla önem taşıyan grup budur. Tip 3 miyomlar da tamamen kas içinde olmalarına karşın rahim iç zarına temas ettikleri için bazı uzmanlarca bu gruba yakın değerlendirilir.

Miyomun tipi nasıl belirlenir?

Miyomlar çoğu zaman vajinal ultrasonla görülür. Miyomun rahim boşluğuna ne kadar uzandığını netleştirmek için rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason, histeroskopi ya da gerekirse MR kullanılabilir. Rahim filmi (HSG) bazı submüköz miyomları gösterebilse de miyomun tipini belirlemekte yeterli değildir. Rahim filminin sınırları için tüp bebek öncesi rahim filmi yazımıza, histeroskopi hakkında bilgi için histeroskopi sayfamıza bakabilirsiniz.

Miyom Embriyo Tutunmasını Nasıl Etkiler?

Miyomun embriyo tutunmasını hangi yollarla etkilediği tam olarak açıklanabilmiş değil. Ancak birkaç mekanizma üzerinde duruluyor ve bunların her birinin arkasındaki kanıt aynı güçte değil.

Yalnızca kas içi miyomu olan kadınların izlendiği bir çalışmada, rahim kasılmaları sık olan kadınlarda gebelik oranının kasılmaları seyrek olanlara göre belirgin şekilde düşük olduğu görüldü. Bu bulgu, rahim boşluğunu bozmayan bazı miyomların da embriyo tutunmasını etkileyebileceğini düşündürüyor. Tutunma süreci hakkında embriyo transferi sonrası tutunma belirtileri ve endometrium kalınlığı kaç olmalı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Miyom Tipine Göre Tüp Bebek Başarısı

Miyomun tüp bebeğe etkisini inceleyen çalışmaların ortak sonucu, etkinin miyomun yerine göre belirgin biçimde değiştiğidir. Aşağıdaki tablo bu bulguları özetler. Tablodaki bilgiler yayımlanmış araştırmalardan alınmıştır; merkezimize ait başarı oranları değildir.

Submüköz miyom ve tüp bebek

Submüköz miyom, embriyonun tutunacağı alanı doğrudan etkilediği için tüp bebek açısından en önemli miyom türüdür. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) ve Kanada Kadın Hastalıkları ve Doğum Derneği (SOGC), rahim boşluğuna uzanan miyomların histeroskopiyle alınmasını öneriyor. Bu işlem karna kesi yapılmadan, rahim ağzından girilerek uygulanır ve çoğu zaman günübirliktir.

İntramural miyom ve tüp bebek: Kaç santimetre önemli?

Kas duvarının içindeki miyomlar, tüp bebekte karar verilmesi en zor gruptur. Binlerce tüp bebek döngüsünü kapsayan araştırmalarda, rahim boşluğunu bozmayan intramural miyomu olan kadınlarda canlı doğum oranının yaklaşık %21 daha düşük olduğu görüldü. Buna karşın bu miyomların ameliyatla alınmasının tüp bebek şansını artırdığı kanıtlanmadı. ASRM ve SOGC de bu nedenle rahim boşluğunu bozmayan intramural miyomlar için rutin ameliyat önermiyor.

Sık sorulan “kaç santimetre miyom alınmalı?” sorusunun ise kesin bir cevabı yok. Bazı çalışmalar 2 ile 6 cm arasındaki miyomlarda da olumsuz etki bildirse de kılavuzlarda ameliyat için belirlenmiş bir santimetre eşiği bulunmuyor. Karar verilirken miyomun boyutunun yanı sıra sayısı, rahim iç zarına yakınlığı, kadının yaşı ve daha önceki tüp bebek denemeleri birlikte değerlendirilir.

Subseröz miyom tüp bebeği etkiler mi?

Rahmin dış yüzeyine doğru büyüyen subseröz miyomların tüp bebek sonucunu etkilediği gösterilmedi. Bu miyomlar, ağrı ya da çevre organlara baskı gibi bir şikayete yol açmıyorsa genellikle tüp bebek öncesinde alınmaz.

Miyom Varken Tüp Bebek Yapılır mı?

Miyomu olan birçok kadına miyom alınmadan tüp bebek tedavisi uygulanır. Bu karar miyomun tipine, boyutuna ve kadının genel durumuna göre verilir. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan durumlarda hangi yolun öne çıktığını gösterir; son karar her zaman hekiminizle birlikte verilir.

Önce embriyo dondurma, sonra ameliyat

Kas duvarının açılmasını gerektiren bir miyom ameliyatı planlanıyorsa, ameliyattan sonra rahmin iyileşmesi için bir süre beklemek gerekir. Yaşı ilerlemiş ya da yumurta rezervi düşük kadınlarda bu bekleme süresi zaman kaybı anlamına gelebilir. Bu durumda önce yumurta toplanıp embriyolar dondurulur, ardından miyom ameliyatı yapılır ve rahim iyileştikten sonra dondurulmuş embriyolar transfer edilir. Bu yöntem hakkında dondurulmuş embriyo transferi yazımıza bakabilirsiniz.

Tekrarlayan tutunmama ve miyom

Kaliteli embriyolarla yapılan transferlere rağmen gebelik olmuyorsa, rahim boşluğu histeroskopiyle yeniden değerlendirilebilir. Bu kadınlarda kas içindeki bir miyomun ameliyatla alınması bazı durumlarda gündeme gelir; ancak bu konudaki kanıtlar sınırlıdır ve embriyo kalitesi gibi diğer nedenlerin de araştırılması gerekir. Embriyoların nasıl değerlendirildiğini embriyo kalitesi nedir yazımızda anlatıyoruz.

Miyom Ameliyatı Türleri ve Tüp Bebeğe Geçiş Süresi

Miyom ameliyatının (miyomektomi) hangi yöntemle yapılacağı, miyomun tipine ve boyutuna göre belirlenir. Yöntem, hem tüp bebeğe ne zaman geçilebileceğini hem de sonraki gebeliğin nasıl takip edileceğini etkiler.

Histeroskopik miyom ameliyatı hakkında ayrıntılı bilgi için histeroskopik miyomektomi sayfamıza bakabilirsiniz.

Miyom ameliyatından sonra tüp bebeğe ne zaman başlanır?

Bu sorunun herkes için geçerli bir cevabı yok. Konuyla ilgili çalışmaları bir araya getiren 2021 tarihli bir değerlendirme, miyom ameliyatı ile gebelik arasında beklenmesi gereken en kısa süreyi belirlemek için yeterli veri olmadığı sonucuna vardı. Uygulamada bekleme süresi; ameliyatın türüne, kesinin rahim duvarında ne kadar derine indiğine ve rahim iç zarının durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Histeroskopik ameliyatlardan sonra bu süre genellikle kısa tutulurken kas duvarının dikildiği ameliyatlardan sonra daha uzun bir bekleme planlanır.

Miyomu İlaçla Küçültmek Mümkün mü?

Miyomları geçici olarak küçültebilen ilaçlar vardır; ancak bu ilaçların tüp bebek başarısını tek başına artırdığı gösterilmemiştir. GnRH analogları, seçilmiş hastalarda ameliyat öncesinde miyomu küçültmek ya da kanamayı kontrol altına almak için kullanılabilir. Ancak ilaç bırakıldığında miyom genellikle eski boyutuna döner.

Bir dönem miyom tedavisinde kullanılan ulipristal asetat ise ciddi karaciğer hasarı bildirimleri nedeniyle Avrupa İlaç Ajansı tarafından 2020’de kısıtlandı. Bu ilacın kullanımı artık yalnızca ameliyat ya da embolizasyon uygulanamayan kadınlarla sınırlıdır.

Tüp Bebekle Gebelikte Miyom: Düşük, Erken Doğum ve Doğum Şekli

Miyomu olan kadınlarda gebelik sırasında düşük, erken doğum, bebeğin ters gelmesi, sezaryenle doğum ve doğum sonrası kanama gibi durumlar daha sık görülebilir. Bu risk miyomun sayısına, boyutuna ve yerine göre değişir; küçük ve rahmin dış yüzeyindeki miyomlar çoğu zaman gebeliği etkilemez. Gebelikte miyomun büyüyerek ağrıya yol açması da mümkündür.

Miyom ameliyatından sonra gebelikte rahim yırtılması riski

Kas duvarının açılıp dikildiği miyom ameliyatlarından sonra, gebelik sırasında rahim duvarının dikildiği yerden yırtılması nadir ama ciddi bir durumdur. Binlerce kadını kapsayan araştırmalarda bu risk yaklaşık binde 4 ile binde 9 arasında bulundu. Bu nedenle miyom ameliyatı geçirmiş kadınların gebeliği daha yakından izlenir.

Miyom ameliyatından sonra normal doğum mümkün mü?

Doğum şekline, ameliyatın türü ve kesinin derinliği göz önünde bulundurularak karar verilir. Histeroskopik ameliyatlardan sonra normal doğum çoğu zaman mümkündür. Rahim duvarının derinlemesine açıldığı ameliyatlardan sonra ise hekim sezaryen önerebilir. Bu nedenle ameliyat raporunun gebelik takibini yapacak doktorla paylaşılması önemlidir.

Miyom mu, Polip mi, Adenomyozis mi?

Rahim içi miyom ile rahim içi polip zaman zaman birbirine karıştırılır. Adenomyozis de miyomla sık karıştırılan bir diğer durumdur.

Polip hakkında polip kısırlık yapar mı, adenomyozis hakkında ise endometriozis tüp bebek başarısını etkiler mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Miyom ve Tüp Bebek Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Centrum’da Miyom ve Tüp Bebek Tedavisi

Centrum Tüp Bebek Merkezi’nde miyomu olan hastaların tedavisi planlanırken önce miyomun tipi, boyutu ve rahim boşluğuna olan etkisi ayrıntılı olarak değerlendirilir. Ameliyatın gerekip gerekmediğine, gerekiyorsa tüp bebekten önce mi sonra mı yapılacağına; hastanın yaşı, yumurta rezervi ve önceki tedavileri birlikte göz önünde bulundurularak karar verilir.

Sorularınız için randevu alabilir veya doktorlarımızı tanıyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Miyom varken tüp bebek tutar mı?

Miyomun yerine bağlıdır. Rahmin dış yüzeyindeki miyomlar ve rahim boşluğunu bozmayan küçük miyomlar varken tüp bebekle gebelik gerçekleşebilir. Rahim içine uzanan submüköz miyomlar ise embriyo tutunmasını zorlaştırdığı için genellikle transferden önce alınır.

Ultrason raporumda “tip 2 miyom” yazıyor, ne anlama gelir?

Tip 2, miyomun yarısı ya da daha fazlasının rahim kası içinde olduğunu ve bir kısmının rahim boşluğuna taştığını gösterir. Bu miyomlar submüköz grupta yer alır ve tüp bebek öncesinde çoğu zaman histeroskopiyle alınır.

Kaç cm miyom tüp bebeği etkiler?

Kesin bir santimetre sınırı yoktur. Miyomun etkisini boyutundan çok yeri belirler. Küçük bir submüköz miyom, rahmin dışındaki büyük bir miyomdan daha önemli olabilir.

Önce yumurta toplama mı, önce miyom ameliyatı mı?

Kas duvarının açılmasını gerektiren bir ameliyat planlanıyorsa ve kadının yaşı ya da yumurta rezervi nedeniyle zaman önemliyse, önce embriyoların dondurulması düşünülebilir. Submüköz miyomlar ise genellikle histeroskopiyle kısa sürede alındığı için tedaviyi belirgin şekilde geciktirmez.

Miyom ameliyatından sonra tüp bebeğe ne zaman başlanabilir?

Bekleme süresi ameliyatın türüne ve rahim duvarının ne kadar derin açıldığına göre hekim tarafından belirlenir. Histeroskopik ameliyatlardan sonra bu süre genellikle daha kısadır.

Tüp bebek ilaçları miyomu büyütür mü?

Tüp bebek sırasında kullanılan ilaçlar kısa süreliğine hormon düzeylerini yükseltir. Bu kısa süreli uyarımın miyomlarda kalıcı bir büyümeye yol açtığına dair güçlü bir kanıt bulunmuyor; yine de miyomlar tedavi sürecinde ultrasonla izlenir.

Miyom düşük riskini artırır mı?

Submüköz miyomlarda düşük riskinin arttığı bildirilmiştir. Rahim boşluğunu bozmayan ve rahmin dış yüzeyindeki miyomlarda ise bu ilişki daha zayıftır.

Miyom ameliyatından sonra normal doğum yapılabilir mi?

Histeroskopik ameliyatlardan sonra normal doğum çoğu zaman mümkündür. Rahim duvarının derinlemesine açıldığı ameliyatlardan sonra ise doğum şekline ameliyat raporu değerlendirilerek karar verilir.

Kaynakça

• Munro MG, Critchley HO, Broder MS, Fraser IS. FIGO classification system (PALM-COEIN) for causes of abnormal uterine bleeding in nongravid women of reproductive age. Int J Gynaecol Obstet. 2011;113(1):3–13. doi:10.1016/j.ijgo.2010.11.011
• Munro MG, Critchley HOD, Fraser IS. The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes of abnormal uterine bleeding in the reproductive years: 2018 revisions. Int J Gynaecol Obstet. 2018;143(3):393–408. doi:10.1002/ijgo.12666
• Pritts EA, Parker WH, Olive DL. Fibroids and infertility: an updated systematic review of the evidence. Fertil Steril. 2009;91(4):1215–1223. doi:10.1016/j.fertnstert.2008.01.051
• Sunkara SK, Khairy M, El-Toukhy T, Khalaf Y, Coomarasamy A. The effect of intramural fibroids without uterine cavity involvement on the outcome of IVF treatment: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod. 2010;25(2):418–429. PMID: 19910322
• Erden M, Uyanik E, Polat M, Ozbek IY, Yarali H, Mumusoglu S. The effect of ≤6 cm sized noncavity-distorting intramural fibroids on in vitro fertilization outcomes: a systematic review and meta-analysis. Fertil Steril. 2023;119(6):996–1007. PMID: 36813123
• Yoshino O, Hayashi T, Osuga Y ve ark. Decreased pregnancy rate is linked to abnormal uterine peristalsis caused by intramural fibroids. Hum Reprod. 2010;25(10):2475–2479.
• Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Removal of myomas in asymptomatic patients to improve fertility and/or reduce miscarriage rate: a guideline. Fertil Steril. 2017;108(3):416–425. PMID: 28865538
• Carranza-Mamane B, Havelock J, Hemmings R. The management of uterine fibroids in women with otherwise unexplained infertility. SOGC Clinical Practice Guideline No. 321. J Obstet Gynaecol Can. 2015;37(3):277–285. doi:10.1016/S1701-2163(15)30318-2
• Metwally M, Raybould G, Cheong YC, Horne AW. Surgical treatment of fibroids for subfertility. Cochrane Database Syst Rev. 2020;1:CD003857. doi:10.1002/14651858.CD003857.pub4
• Bosteels J, van Wessel S, Weyers S ve ark. Hysteroscopy for treating subfertility associated with suspected major uterine cavity abnormalities. Cochrane Database Syst Rev. 2018;12:CD009461. doi:10.1002/14651858.CD009461.pub4
• Margueritte F, Adam C, Fauconnier A, Gauthier T. Time to conceive after myomectomy: should we advise a minimum time interval? A systematic review. Reprod Biomed Online. 2021;43(3):543–552. PMID: 34353724
• Gambacorti-Passerini Z, Gimovsky AC, Locatelli A, Berghella V. Trial of labor after myomectomy and uterine rupture: a systematic review. Acta Obstet Gynecol Scand. 2016;95(7):724–734. doi:10.1111/aogs.12920
• Claeys J, Hellendoorn I, Hamerlynck T, Bosteels J, Weyers S. The risk of uterine rupture after myomectomy: a systematic review of the literature and meta-analysis. Gynecol Surg. 2014;11(3):197–206. doi:10.1007/s10397-014-0842-8
• European Medicines Agency. Ulipristal acetate 5 mg medicinal products: Article 31 referral. EMA/24778/2021.
• Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 30.09.2014, Sayı: 29135.