Rahim İçi Yapışıklık Tüp Bebek Başarısını Etkiler mi?

Rahim içi yapışıklık, çoğunlukla düşük ya da doğum sonrası yapılan bir küretajdan veya rahim içi ameliyattan sonra rahim duvarlarının skar dokusuyla birbirine tutunmasıdır. Düşükten sonra rahmi kamerayla incelenen kadınların yaklaşık beşte birinde görülebilir. Tüp bebek sonucuna etkisi ise yapışıklığın derecesine ve şikayet yapıp yapmadığına bağlıdır.

Kısa yanıt

• Hafif ve şikayet yapmayan yapışıklık: Tüp bebek sonucuna etkisi sınırlı olabilir. Bu durumda transferden önce rutin ameliyatın canlı doğum şansını artırdığı gösterilmemiştir.
• Orta ya da ağır yapışıklık ve Asherman sendromu: Rahim boşluğu daralır ve rahim iç zarı zarar görür; bu nedenle embriyo tutunması zorlaşır. Yapışıklıklar transferden önce histeroskopiyle açılır.
• Tedaviden sonra: Tüp bebekte gebelik şansı belirgin biçimde düzelebilir; ancak gebelikte plasentayla ilgili riskler daha yakından izlenmelidir.

Rahim İçi Yapışıklık ve Asherman Sendromu Aynı Şey mi?

Bu iki kavram günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır; ancak aralarında önemli bir fark vardır. Rahim içi yapışıklık, rahim duvarları arasında skar bantlarının bulunmasıdır. Asherman sendromu ise bu yapışıklığa adetlerde azalma ya da kesilme, kısırlık veya tekrarlayan düşük gibi belirtilerin eşlik etmesidir. Yani her Asherman sendromunda yapışıklık vardır, ama her yapışıklık Asherman sendromu değildir.

Rahim iç zarının kalınlığıyla ilgili ayrıntılar için endometrium kalınlığı kaç olmalı yazımıza bakabilirsiniz.

Rahim İçi Yapışıklık Neden Olur?

Rahim iç zarının en derin tabakası zarar gördüğünde, iyileşme sırasında karşılıklı duvarlar birbirine yapışabilir. Bu hasarın en sık nedeni gebelikle ilişkili rahim içi işlemlerdir.

Gebelikle ilişkili küretaj

Düşükten sonra rahimde kalan gebelik dokusunun temizlenmesi için yapılan küretajlar ve doğumdan sonra rahimde kalan plasenta parçalarının temizlenmesi, yapışıklığın en bilinen nedenleridir. Gebelik döneminde rahim iç zarı daha kolay zarar gördüğü için risk bu işlemlerden sonra artar. Düşükten sonra histeroskopiyle incelenen kadınları kapsayan araştırmaların ortak sonucuna göre, bu kadınların yaklaşık %19’unda yapışıklık saptandı. Tekrarlayan küretajlar riski daha da artırır.

Rahim içi ameliyatlar

Rahim içinden miyom alınması, rahim perdesinin kesilmesi gibi ameliyatlardan sonra da yapışıklık gelişebilir. Karşılıklı iki duvarda aynı anda işlem yapıldığında bu risk daha yüksektir.

Enfeksiyon ve genital tüberküloz

Rahim içi enfeksiyonlar da yapışıklığa katkıda bulunabilir. Genital tüberküloz, ülkemizde nadir görülse de yaygın ve ağır yapışıklıklara yol açabilen bir nedendir.

Hangi Belirtiler Rahim İçi Yapışıklığı Düşündürür?

Kürtaj sonrası adetler azaldıysa ya da gelmediyse

En dikkat çekici belirti, küretajdan sonra adet miktarının belirgin biçimde azalması ya da adetlerin hiç gelmemesidir. Normalde küretajdan sonraki birkaç hafta içinde adet görülmesi beklenir. Adet gelmiyor, çok azalmış ya da adet döneminde kasık ağrısı oluyor ama kanama olmuyorsa hekime başvurmak gerekir. Bu belirtilerin yanı sıra gebe kalmada zorluk ve tekrarlayan düşükler de yapışıklığı düşündürebilir.

Belirti vermeyen yapışıklık

Bazı yapışıklıklar hiçbir şikayete yol açmaz ve ancak tüp bebek hazırlığı sırasında yapılan bir histeroskopide tesadüfen fark edilir. Bu tür ince ve hafif yapışıklıkların gebelik şansına etkisi tartışmalıdır.

Rahim İçi Yapışıklık Embriyo Tutunmasını Nasıl Etkiler?

Embriyonun tutunabilmesi için rahim boşluğunun açık, rahim iç zarının da iyi beslenmiş ve yeterince kalın olması gerekir. Rahim içi yapışıklık bu koşulların birkaçını aynı anda bozabilir:

• Rahim boşluğu daralır: Yapışıklık bantları embriyonun yerleşebileceği alanı küçültür.
• Rahim iç zarı skar dokusuna dönüşür: Zarar gören bölgelerde embriyonun tutunabileceği sağlıklı doku azalır.
• Kanlanma azalır: Skar dokusunda damarlanma zayıf olduğu için rahim iç zarı yeterince beslenemez.
• Rahim iç zarı ince kalır: Hormon tedavisine rağmen rahim iç zarı transfer için yeterli kalınlığa ulaşamayabilir.
• Tüp ağızları kapanabilir: Bu durum doğal gebeliği engeller; tüp bebekte ise embriyo doğrudan rahme bırakıldığı için bu sorun aşılır.

Gebelik oluştuğunda ise plasenta, sağlıklı doku az olduğu için rahim duvarına normalden daha derin yerleşebilir. Bu durum gebelikte plasentayla ilgili risklerin artmasının başlıca nedenidir.

Rahim Filmi Yeterli mi? Tanıda Histeroskopinin Yeri

Rahim içi yapışıklığın kesin tanısı, rahim içini doğrudan görmeyi sağlayan histeroskopiyle konur. Ultrason ve rahim filmi (HSG) yapışıklıktan şüphelenmeyi sağlar; ancak her ikisi de yanılabilir. Amerikan Minimal İnvaziv Jinekoloji Derneği (AAGL) ile Avrupa Jinekolojik Endoskopi Derneği’nin (ESGE) ortak kılavuzuna göre, rahim filminde yapışıklık düşünülen kadınların yaklaşık yarısında histeroskopide gerçekten yapışıklık bulunuyor.

Rahim filminin hangi sorulara cevap verdiğini daha ayrıntılı bir şekilde tüp bebek öncesi rahim filmi yazımızda bulabilirsiniz.

Yapışıklığın Derecesi Neden Önemli?

Yapışıklığın ne kadar yaygın olduğu, tedavi planını ve gebelik şansını doğrudan etkiler. Bu nedenle histeroskopide yapışıklık derecelendirilir. Bunun için birkaç farklı sınıflandırma kullanılır ve bunlardan hiçbiri diğerlerinden üstün kabul edilmez.

Tüp Bebekten Önce Yapışıklık Açılmalı mı?

Rahim içi yapışıklık tüp bebek planlayan bir kadında saptandığında verilecek karar, yapışıklığın derecesine ve belirti yapıp yapmadığına bağlıdır.

Hafif ve şikayet yapmayan yapışıklıkta

AAGL ve ESGE, rahim içi yapışıklığın yalnızca belirti yaptığında tedavi edilmesini öneriyor. Tüp bebek tedavisi alan 442 kadının incelendiği 2025 tarihli bir çalışmada, hafif yapışıklığı histeroskopiyle açılan kadınlarda canlı doğum oranı %42,0, açılmayanlarda ise %45,1 bulundu ve aradaki fark anlamlı değildi. Yani hafif ve şikayet yapmayan yapışıklıkta transferden önce rutin ameliyatın faydası gösterilmiş değil. Yine de bu karar kişiye göre verilir; yapışıklığın yeri ve önceki tüp bebek denemeleri de göz önünde bulundurulur.

Orta ve ağır yapışıklık ile Asherman sendromunda

Rahim boşluğunun belirgin biçimde daraldığı, adetlerin azaldığı ya da kesildiği durumlarda yapışıklıklar embriyo transferinden önce histeroskopiyle açılır. Bu durumda tedavinin amacı, rahim boşluğunu normal şekline kavuşturmak ve rahim iç zarının yeniden gelişmesine fırsat vermektir.

Histeroskopik tedavi kısaca

Yapışıklıklar, rahim ağzından girilen bir kamera eşliğinde çok ince makaslar ya da enerji kullanan aletlerle kesilerek açılır. Ağır olgularda işlemi daha güvenli hale getirmek için ultrason eşliği kullanılabilir. Yapışıklıkların açılması, diğer histeroskopik işlemlere göre daha dikkat isteyen bir işlemdir: 13.600 histeroskopinin incelendiği çok merkezli bir çalışmada komplikasyon oranı yapışıklık açılmasında yaklaşık %4,5, polip alınmasında ise %0,4 bulundu. En sık görülen komplikasyon rahim duvarının delinmesiydi. Bu nedenle işlemin bu konuda deneyimli bir ekip tarafından yapılması önemlidir. Tedavinin ayrıntılarını rahim içi yapışıklıkları ve histeroskopi sayfalarımızda anlatıyoruz.

Yapışıklığın Tekrarlamasını Önlemek İçin Neler Yapılır?

Yapışıklıklar açıldıktan sonra yeniden oluşabilir. AAGL’ye göre tekrarlama oranı, özellikle ağır olgularda yüzde 30 ile 66 arasında olabiliyor. Bu nedenle ameliyattan sonra rahim duvarlarını birbirinden ayırmak ve rahim iç zarının iyileşmesini desteklemek için farklı yöntemler kullanılır.

Cochrane’in 2017 tarihli değerlendirmesine göre bu yöntemler, kontrol histeroskopisinde görülen yapışıklığı azaltabiliyor; ancak kanıtın kalitesi düşük ve canlı doğum şansına etkileri hâlâ belirsiz.

PRP, Kök Hücre ve G-CSF: Bugünkü Kanıt Ne Diyor?

Deneysel tedaviler hakkında

İnce kalan rahim iç zarını kalınlaştırmak amacıyla rahim içine PRP (kanın trombositten zengin plazması), kök hücre ya da G-CSF uygulanması son yıllarda sıkça gündeme geliyor. Ancak bu yöntemlerin canlı doğum şansını artırdığını gösteren güçlü bir kanıt bulunmuyor. Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE), 2023’te yayımladığı önerilerde kök hücre ve G-CSF uygulamalarını önermiyor; rahim içine PRP uygulanmasının ise yalnızca bilimsel araştırmalar kapsamında yapılmasını öneriyor.

Rahim İçi Yapışıklık Açıldıktan Sonra Tüp Bebek: Transfer Nasıl Planlanır?

Yapışıklık açıldıktan sonra embriyo transferine geçmeden önce rahim boşluğunun ve rahim iç zarının gebeliğe hazır olduğunun görülmesi gerekir. Bu süreç genellikle üç adımda ilerler.

Kontrol değerlendirmesi: Ultrason ve gerekirse ikinci histeroskopi

İlk adım, yapışıklığın yeniden oluşup oluşmadığını kontrol etmektir. Hafif olgularda bu kontrol ultrasonla yapılabilir. Ağır olgularda ise ameliyattan birkaç hafta sonra ikinci bir histeroskopi planlanabilir; bu sırada yeniden oluşan ince yapışıklıklar kolayca açılır.

Rahim iç zarının hazırlanması ve dondurulmuş embriyo transferi

Yapışıklık öyküsü olan kadınlarda rahim iç zarının transfer için yeterli kalınlığa ulaşıp ulaşmadığı önceden bilinemeyebilir. Bu nedenle sıklıkla önce embriyolar dondurulur, rahim iç zarı ayrı bir döngüde hazırlanır ve uygun olduğunda dondurulmuş embriyo transferi yapılır. Bu yaklaşım hakkında dondurulmuş embriyo transferi ve rahim dinlendirme sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Ne kadar beklemek gerekir?

Yapışıklık açıldıktan sonra transfer için beklenmesi gereken süreyi belirleyen güçlü bir kanıt bulunmuyor. Sık duyulan “iki üç ay beklemek gerekir” bilgisi bir kural değildir. Transfer zamanına; kontrol bulguları, rahim iç zarının hormon tedavisine verdiği yanıt ve yapışıklığın ağırlığı değerlendirilerek hekim tarafından karar verilir.

Tedaviden Sonra Gebelik ve Tüp Bebek Sonuçları

Rahim içi yapışıklık tedavisinden sonra gebelik şansı yapışıklığın derecesine, kadının yaşına ve yapışıklığa yol açan nedene göre değişir. Aşağıdaki tablo yayımlanmış çalışmalardan alınmıştır; merkezimize ait sonuçlar değildir.

Bu konudaki çalışmaların ortak sonucu, tedavi edilmiş yapışıklığı olan kadınlarda tüp bebekle gebelik şansının iyi olabileceği, ancak gebeliğin daha yakından izlenmesi gerektiği yönünde. Bu verilerin çoğu geriye dönük hasta kayıtlarına dayanıyor ve sonuçlar kişiden kişiye değişebiliyor.

Asherman Sendromu Sonrası Gebelikte Hangi Riskler İzlenir?

Rahim içi yapışıklık tedavisinden sonra oluşan gebeliklerde plasenta, rahim duvarına normalden daha derin ya da alışılmışın dışında bir yere yerleşebilir. Bu nedenle gebeliğin, bu riskleri takip edebilecek bir ekiple izlenmesi önemlidir.

Gebelik takibinizi yapacak hekime, daha önce rahim içi yapışıklık tedavisi gördüğünüzü mutlaka söylemeniz gerekir.

Rahim İçi Yapışıklık Önlenebilir mi?

Yapışıklığı önlemenin en etkili yolu, rahim iç zarını gereksiz yere zedeleyen işlemlerden kaçınmaktır. Düşük sonrasında uygun hastalarda ilaçla tahliye ya da bekleme gibi seçenekler değerlendirilebilir. Küretaj gerektiğinde ise işlemin rahim iç zarına en az zarar verecek şekilde yapılması önemlidir. Tekrarlayan küretajlardan kaçınmak ve küretajdan sonra adetlerde değişiklik olursa erken dönemde hekime başvurmak, yapışıklığın erken fark edilmesini sağlar.

Rahim İçi Yapışıklık ve Tüp Bebek Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Centrum’da Rahim İçi Yapışıklık ve Tüp Bebek

Centrum Tüp Bebek Merkezi’nde küretaj öyküsü, adet azalması ya da tekrarlayan başarısızlık gibi rahim içi yapışıklığı düşündüren durumlarda rahim içi önce ultrasonla, gerektiğinde histeroskopiyle değerlendirilir. Yapışıklık saptanırsa tedavi ve transfer zamanlaması; yapışıklığın derecesi, rahim iç zarının durumu ve hastanın tedavi geçmişi birlikte göz önünde bulundurularak planlanır.

Sorularınız için randevu alabilir veya doktorlarımızı tanıyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Rahim içi yapışıklık tüp bebeğe engel mi?

Hayır, ancak yapışıklığın derecesi önemlidir. Hafif ve şikayet yapmayan yapışıklık çoğu zaman tüp bebek sonucunu belirgin biçimde etkilemez. Orta ve ağır yapışıklıklar ise embriyo tutunmasını zorlaştırdığı için transferden önce histeroskopiyle açılır.

Asherman sendromunda hamile kalınır mı?

Evet, tedaviden sonra gebelik mümkündür. Uzman bir merkezde tedavi gören 500 kadının izlendiği bir çalışmada kadınların yaklaşık üçte ikisi bebek sahibi oldu. Gebelik şansı yapışıklığın derecesine ve kadının yaşına göre değişir.

Hafif yapışıklık varken embriyo transferi yapılabilir mi?

Şikayet yapmayan hafif yapışıklıkta transferden önce rutin ameliyatın canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir. Bu nedenle bazı durumlarda transfer yapışıklık açılmadan planlanabilir. Karar, yapışıklığın yeri ve önceki denemeler değerlendirilerek verilir.

Yapışıklık açıldıktan kaç ay sonra transfer yapılır?

Bunun için herkes için geçerli bir süre yoktur. Transfer; kontrol bulguları iyi olduğunda ve rahim iç zarı yeterli kalınlığa ulaştığında planlanır. Ağır olgularda bu süre, kontrol histeroskopisi nedeniyle daha uzun olabilir.

Rahim içi yapışıklık tekrarlar mı?

Evet, özellikle ağır olgularda yapışıklık sıkça yeniden oluşur. Bu nedenle ameliyattan sonra rahim duvarlarını ayıran yöntemler ve östrojen tedavisi kullanılabilir; ağır olgularda kontrol histeroskopisi planlanır.

Rahim filmim temizse yapışıklık olmadığı kesin mi?

Kesin değildir. Rahim filmi ince yapışıklıkları kaçırabilir. Adetleriniz azaldıysa ya da küretaj öykünüz varsa hekiminiz histeroskopi önerebilir.

Kürtajdan sonra adetim azaldı, yapışıklık olabilir mi?

Olabilir. Küretajdan sonra adet miktarının belirgin biçimde azalması ya da adetlerin hiç gelmemesi rahim içi yapışıklığın en sık belirtisidir. Bu durumda bir kadın hastalıkları uzmanına başvurmanız gerekir.

PRP veya kök hücre yapışıklığı tedavi eder mi?

Bu yöntemler hâlâ deneysel kabul ediliyor ve canlı doğum şansını artırdıklarını gösteren güçlü bir kanıt yok. ESHRE, kök hücre uygulamasını önermiyor; rahim içine PRP uygulanmasının ise yalnızca bilimsel araştırmalar kapsamında yapılmasını öneriyor.

Asherman sonrası gebelik riskli mi?

Tedavi sonrası gebeliklerde plasentanın rahim duvarına fazla derin ya da rahim ağzına yakın yerleşmesi, erken doğum ve doğum sonrası kanama gibi riskler daha sık görülebilir. Bu nedenle gebeliğin bu riskleri takip edebilecek bir merkezde izlenmesi önerilir.

Kaynakça

• AAGL Elevating Gynecologic Surgery. AAGL practice report: practice guidelines on intrauterine adhesions developed in collaboration with the European Society of Gynaecological Endoscopy (ESGE). Gynecol Surg. 2017;14(1):6. doi:10.1186/s10397-017-1007-3. PMID: 28603474
• Hooker AB, Lemmers M, Thurkow AL ve ark. Systematic review and meta-analysis of intrauterine adhesions after miscarriage: prevalence, risk factors and long-term reproductive outcome. Hum Reprod Update. 2014;20(2):262–278. doi:10.1093/humupd/dmt045
• Yu D, Wong YM, Cheong Y, Xia E, Li TC. Asherman syndrome—one century later. Fertil Steril. 2008;89(4):759–779. doi:10.1016/j.fertnstert.2008.02.096
• Hanstede MMF, van der Meij E, Veersema S, Emanuel MH. Live births after Asherman syndrome treatment. Fertil Steril. 2021;116(4):1181–1187. doi:10.1016/j.fertnstert.2021.05.099
• Bosteels J, Weyers S, D’Hooghe TM ve ark. Anti-adhesion therapy following operative hysteroscopy for treatment of female subfertility. Cochrane Database Syst Rev. 2017;11:CD011110. doi:10.1002/14651858.CD011110.pub3
• ESHRE Add-ons Working Group, Lundin K, Bentzen JG ve ark. Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine. Hum Reprod. 2023;38(11):2062–2104. doi:10.1093/humrep/dead184
• ESHRE Working Group on Recurrent Implantation Failure. ESHRE good practice recommendations on recurrent implantation failure. Hum Reprod Open. 2023;2023(3):hoad023.
• Li Y, Dai Y, Deng M, Lv H, Dong Y, Yan L. Effect of hysteroscopic adhesiolysis for mild intrauterine adhesions on live birth rate following embryo transfer: a retrospective cohort study. BMC Pregnancy Childbirth. 2025;25:490. doi:10.1186/s12884-025-07498-z
• Chen Y, Wang Y, Zhao Y, Zhang C. Hysteroscopic adhesiolysis combined with periodic balloon dilation for intrauterine adhesions in IVF. Front Endocrinol. 2023;14:1236447. doi:10.3389/fendo.2023.1236447
• Mortimer RM, Lanes A, Srouji SS ve ark. Treatment of intrauterine adhesions and subsequent pregnancy outcomes in an in vitro fertilization population. Am J Obstet Gynecol. 2024;231(5):536.e1–536.e10. doi:10.1016/j.ajog.2024.05.026
• Gong X, Liu X. Does prior hysteroscopic surgery for intrauterine adhesions impact pregnancy outcomes? A systematic review and meta-analysis of matched comparative studies. J Matern Fetal Neonatal Med. 2025;38(1):2537227. doi:10.1080/14767058.2025.2537227
• A meta-analysis of obstetric and neonatal outcomes in patients after treatment of hysteroscopic adhesiolysis. Front Endocrinol. 2023. doi:10.3389/fendo.2023.1126740. PMID: 37033233
• Jansen FW, Vredevoogd CB, van Ulzen K, Hermans J, Trimbos JB, Trimbos-Kemper TC. Complications of hysteroscopy: a prospective, multicenter study. Obstet Gynecol. 2000;96(2):266–270. PMID: 10908775
• March CM, Israel R, March AD. Hysteroscopic management of intrauterine adhesions. Am J Obstet Gynecol. 1978;130(6):653–657.
• The American Fertility Society. The American Fertility Society classifications of adnexal adhesions, distal tubal occlusion, tubal occlusion secondary to tubal ligation, tubal pregnancies, müllerian anomalies and intrauterine adhesions. Fertil Steril. 1988;49(6):944–955.
• Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 30.09.2014, Sayı: 29135.