Erkek Kısırlığı
RANDEVU AL

HEMEN RANDEVU AL

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

Erkek Kısırlığı

Erkek Kısırlığı

Çocuk sahibi olamayan çiftlerin %25’inde sadece erkeğe bağlı bozuklar, çiftlerin %40-50’sinde ise hem kadına hem erkeğe ait bozukluklar birlikte görülmektedir. Bu çiftlerde yapılması gereken  tetkiklerin başında Semen analizi (spermiyogram) gelmektedir. Sperm sayısı ve hareketlilik ile beraber sperm hücrelerinin morfolojik yapısı (dış görünüşü) da önem taşımaktadır.

Sperm tahlili ile ilgili yapılan araştırmada aynı erkeğin çeşitli zaman dilimlerinde yapılan sperm analizinin değişik sonuçlar görüldüğü ortaya konulmuştur. Bu nedenle sağlıklı sonuç elde edilebilmesi için 2-3 kez spermiyogram tahlili gerekebilir.

Spermiyogram (Sperm Tahlili)

Spermiyogram (sperm tahlili) sperm sayısı, hareketi ve şeklinin değerlendirildiği bir testtir. Bu testte ayrıca  normal spermlerin anormal şekilli spermlere oranı, hareketi iyi sperm miktarı, semen örneğinin hacmi, likefaksiyonu, lökosit varlığı, rengi, fruktoz miktarı, pH gibi özellikler de değerlendirilir. Hareket tiplerine göre sınıflama yapılarak değerlendirilir.

Bu tahlil en az 3 günlük cinsel perhiz sonrası yapılır. Tahlilin doğru sonuç vermesi için sperm örneği 1 saat içinde laboratuara ulaştırılmış olmalıdır. Tercihen sperm örneği laboratuara yakın bir mekanda verilmelidir. Bu amaçla tahlilin yapıldığı merkezlerde sperm örneği verilebilen bir alan bulunmaktadır.

Birkaç farklı sperm değerlendirme kriteri kullanılmaktadır. Bunlardan biri Kruger kriterleridir. Özellikle sperm şekil bozukluklarına yönelik değerlendirme yapan bir yöntemdir. Özel bir boyama sonrasında sperm şekil (morfoloji) özellikleri incelenerek örneğin fertilite (doğurganlık) kapasitesine olabilecek etkisi belirlenir. Sperm analizi sonucuna göre ideal kararı alabilmek için 1 ay ara ile yapılmış en az 2 farklı sperm örneği incelenmelidir. Eğer sperm analizinde bir sorun saptanırsa erkeğin fiziksel ve hormonal olmak üzere ileri muayenesine geçilir.

Normal sperm analizi

Normal kabul edilen bir sperm analizinde sonuçlar şu şekilde olmalıdır:

  • Spermin hacmi 1.5-5 ml’den fazla
  • ml’ye düşen sperm sayısı 15 milyon’dan fazla
  • total sperm sayısı  39 milyondan fazla
  • toplam hareketli sperm sayısı (motilite)  % 40’dan fazla
  • ileri hareketli sperm sayısı %32’den fazla
  • asitlik değeri (pH) 7.2’den yüksek
  • normal morfolojili (yapılı) sperm sayısı %4’den fazla  (Kruger’e göre)
  • canlılık  %58’den fazla
  • lökosit  1,000,000/ml’den az

Eğer hastada ilk sperm analizinde sperm bulunamazsa ikinci veya üçüncü kez yapılan sperm analizinde birkaç adet sperm bulunabilirse, bu spermler dondurularak saklanabilir. Böylece erkeğe biopsi (TESE) yapılmasına gerek olmadan mikroenjeksiyon uygulanabilir.

Spermiogram için Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) belirlediği normal değerler:

En az iki kez yapılan spermiogram analizinde;

  • Hacim  1.5-5 mL
  • Sperm sayısı (konsantrasyon  > 20 milyon /mL
  • Hareket (motilite) > % 50
  • Progresif hareket > %30
  • Canlılık > %75
  • pH  > 7.2
  • Morfoloji (normal yapı) -WHO > %50
  • Morfoloji (normal yapı) -Kruger > %15
  • Lökosit  < 1,000,000/ml

Erkek Kısırlığında İleri Tetkikler

Erkek kısırlığının sebebini araştırmak için üroloji uzmanından danışmanlık istenmektedir. Erkekte varikosel, inmemiş testis gibi durumların incelenmesi ve onarılması amaçlanmaktadır.

Erkek Kısırlığının Araştırılması İçin İstenen Tahliller

  1. Foliküler stimülan hormon ( FSH )
  2. Luteinizan hormone ( LH )
  3. Prolaktin ( PRL )
  4. Testosteron ( T )

Erkek Kısırlığının Tedavisi:

Erkeğe bağlı kısırlık durumlarında sadece hormonal bozukluğu olan hastalarda ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Bu grubun dışındaki bozukluklar için günümüzde herhangi bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Bu nedenle sperme ait çeşitli bozuklukları olan hastalarda ilaç kullanımı etkili olmamakla beraber ekonomik ve zaman kaybına da yol açmaktadır.

Aşılama İşlemi:

Hafif sperm bozukluklarında aşılama işlemi uygulanabilir. Bu işlem kadında yumurtlamanın sağlanması ile beraber uygulanmaktadır. Bu tedavi işlemi en fazla 3 kere denenmelidir. Bu yöntemde başarı elde edilebilmesi için yapılan sperm analizi sonucunda 5 milyon ve üzeri hareketli sperm bulunması gerekmektedir. Bu değerlerin altındaki hastalara ise Tüp Bebek Uygulaması (IVF/ICSI) yapılmaktadır.

Azoospermi:

Azoospermi görülen hastalarda ejekulat (semen) olmakla beraber ejekulat içerisinde hiç sperm bulunmamaktadır. Sperm kanallarında tıkanıklık, sperm üretiminin olmaması ve hormonal bozukluklar azoospermiye sebep olmaktadır. Azoospermi teşhisi koyabilmek için en az 1 ay ara ile bakılan en az 2 sperm sonucunda hiç sperme rastlanmamış olması gerekmektedir.

Azoospermi tedavisi:

Azoosperminin nedenini araştırmak için üroloji uzmanı tarafından muayene, hormon tahlilleri, sperm tahlili, ultasonografi gibi çeşitli tetkikler yapılır. Eğer azoosperminin sebebi kanallardaki tıkanıklık ise bu sorun genellikle ameliyat tedavisi ile düzelir. Hormonal bozukluklarda ise bozukluğun sebebine yönelik tedavi önerilir. Fakat sorun sperm üretiminde ise (nonobstruktif azoospermi) bu hastaların büyük kısmına uygulanacak tek çare testisten ameliyat ile parça alınarak sperm aramaktır. Bu işleme Mikro Tese adı verilir. Bu yöntemle hastaların yarısında sperm bulunabilmektedir. Bu işlem ile alınan spermler ICSI (Tüp Bebek) yönteminde kullanılabilir. Mikro TESE yöntemi ile sperm bulunamayan hastaların çocuk sahibi olabilmesi için günümüzde henüz bir yöntem bulunmamaktadır. Bununla birlikte bu konuda yapılan bazı araştırmalar, gelecek yıllarda kök hücre veya spermatogenik kök hücrelerin kullanılarak sperm elde edilmesini sağlayabilir.

Sperm üretiminin olmamasına bağlı azoospermi hastalarında FSH hormonunun yüksek olduğu saptanır.  Eğer bu değer düşük ise üretim bozukluğuna değil hormon eksikliğine bağlı olarak azoospermi görüldüğü belirlenir. FSH’ın normal düzeyde olması sperm üretiminin normal olduğu anlamına gelmez bazen de koromozomal/genetik inceleme yapılması gerekmektedir.

Azoospermik Erkeklerde Testisten Sperm Elde Etme Yöntemleri Nelerdir?

  • TESE (Testicular Sperm Extraction): Açık operasyonla alınan testis dokusundan sperm elde etme yöntemidir.
  • TESA (Testicular Sperm Aspiration): İğne ile testis dokusuna girilerek sperm elde etme yöntemidir.
  • MESA (MicroEpididymal Sperm Aspiration): Epididim dokusundan operasyon mikroskobu yardımıyla sperm elde etme yöntemidir.
  • PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration): İğne ile epididim dokusuna girilerek sperm elde etme yöntemidir.
  • MikroTESE (Microdissection TESE): Testisten mikroskop eşliğinde sperm elde etme yöntemidir.

Mikro TESE ameliyatı nasıl yapılır?

Eski yıllarda yapılan TESE ameliyatı yerini Mikro TESE yöntemine bırakmıştır. TESE yönteminde testis dokusundan ameliyatla ufak bir parça örnek çıkarılır fakat Mikro TESE’de testis ameliyat sırasında mikroskop ile incelenerek sadece sperm gözlenen bölgeden doku örneği alınır. Bu şekilde sperm bulma şansı artmakla birlikte en az miktarda testis sokusu alınarak testise verilecek zarar en aza indirilir. Böylece testosteron hormonunun zarar görmesi de önlenir. Ameliyat üroloji uzmanları tarafından ve genellikle genel anestezi altında yapılır.

İleri Tetkikte Genetik Hastalık Olduğu Düşünülen Erkeklere Uygulanan Tetkikler:

Kistik Fibrozis:

Kistik Fibrozis, CFTR genindeki mutasyonlara bağlı olarak ortaya çıkan ve otozomal resesif geçişli genetik bir hastalıktır. Hastalık salgı sistemini bozar ve birçok farklı sistemde hastalıklara yol açmaktadır

Tek veya iki tarafta sperm kanallarının olmaması durumunda bu hastalarda kistik fibrozis hastalığı taşıyıcısı olma ihtimali çok yüksektir. Bu hastaların eşleri de aynı hastalığı taşıyorsa tüp bebek yöntemiyle doğacak çocuklarda ölümcül olabilen kistik fibrozis görülme ihtimali yüksektir. Bu hastalıktan şüphelenilen erkeklerin eşlerinde kistik fibrozis mutasyonu tetkiki uygulanmalıdır.

Azoospermik kistik fibrozisli erkeklerde testisten sperm elde etme yöntemleri kullanılarak başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Periferik Karyotip Analizi:

Azoospermik erkeklerin yaklaşık %10’unda periferik karyotip analizi sonucunda bir X kromozomunun fazladan bulunması  (47,XXY kromozom yapısı) ile ortaya çıkan Klinefelter Sendromu görülmektedir. Bu erkeklerde uzun boy, uzun kol ve bacaklar, göğüslerde büyüme, kadın tipinde yağlanma, vücut kıllanmasında azalma, testis boyutlarında ileri derecede küçülme ve azoospermi görülmektedir. Bu erkeklerde dokudan sperm elde etme yöntemleriyle tüp bebek tedavisinde başarılı sonuçlar alınmaktadır. Bununla birlikte yapılan çalışmalar doğan çocuklarda kromozomal bozuklukların olmadığını ortaya koymuştur.

Y Mikrodelesyon Testi:

Kısır erkeklerde Y kromozomunun uzun kolu üzerinde bulunan genlerin silinmesi veya bu bölgelerin kırılması sonucunda şiddetli sperm üretim bozukluklarıyla beraber azoospermiye kadar ulaşan sperm sorunlarının ortaya çıktığı saptanmıştır. Bu hastalardan elde edilen spermlerin yumurtayı dölleme ve gebelik şansı Y mikro delesyonu olmayanlarla aynı orandadır. Fakat Y mikrodelesyonuna sahip erkeklerin erkek çocukları olduğu taktirde babadan aktarılan Y kromozomu sebebiyle bu çocuklarda gelecekte infertilite problemi görüleceği unutulmamalıdır.

Varikosel:

Varikosel; testislere ait toplar damarların (venler) genişlemesi durumudur. Erkeklerin %10-15 ‘inde görülebilmektedir. Bu erkeklerin bir kısmında şikayet yaratmakla birlikte, bir kısmında ise hiçbir şikayet yoktur. Varikosel erkeğe bağlı kısırlığın en sık görülen sebebi olmakla beraer en etkin tedavi edilebilen rahatsızlıktır. Kısır erkeklerin yüzde 30-40’ında varikosel görülmektedir.

Normalde testisler vücuttan 2 derece daha soğuk bir ortamda skrotum (torbaların) içinde yerleşirler. Varikosel durumunda atardamarla gelen 37 derecedeki kan genişlemiş toplardamarlarda birikerek testilerde ısı artışına neden olabilir. Bu durum sperm üretiminde düşüklük, üretilen spermin kalitesinde azalma ve ağrılara sebep olur.

Tanı:

Varikosel, üroloji muayenesinde testis etrafında genişlemiş damarların ele gelmesi ile belirlenebilir. Bazen hastalar testis çevresinde şişlik veya ağrı ile başvurabilir. Bazen varikosel çok hafif veya şüpheli olduğunda, ultrasonografi yöntemi ile tanı koyulabilir. Eğer varikosel belirlenirse spermiogram ile sperm üretiminde bozulma olup olmadığı incelenir. Sperm üretimi varikosel nedeniyle zarar görmüşse spermiyogram sonucunda sperm sayısında azalma, hareket ve yapısında bozulma görülebilir.

Tedavi:

Hasta evli, çocuk sahibi ve bir şikâyeti yoksa takip edilir. Eğer sperm üretiminde bozulma belirlenirse genellikle ameliyat tavsiye edilir. Ameliyat anestezi altında yapılır. Genişlemiş toplar damarlar (venler) bulunarak, testisin atar damarı (arter) ve sperm kanalından ayırılır. Bu genişlemiş damarlar bağlanarak kesilir. Bu işlemden sonra sperm üretiminin spermiyogram sonuçlarına yansıması en az 3 aylık bir zaman gerektirir. Bu nedenle ameliyat sonrası sperm incelenmesi genellikle altıncı aydan önce yapılmaz.

Yorumlar

  • Şennur

    Eşimin yumurtalıklarında varis var, doktora gitti sorun yok demiş. İyi şimdilik ama 4 aydır çocuğumuz olmuyor. Bende gittim doktora hiç bir sorunun yok dedi. Yardımcı olursanız sevinirim.

    • Tüp bebek Merkezi Centrum

      Şennur Hanım; eşinizin sperm sonucu oldukça önemlidir. Daha sonra tedavi planlanmalıdır.

  • hasta bakıcısı

    Araştırdığım bir çok konuda sitenizi buluyorum teşekkürler.

Bir yorum yazınız